Sinop’un şirin bir ilçesi olan Gerze, tertemiz sahili ve ormanlarıyla Sinop’ta öne çıkan yerlerden. Dikmen, Sinop, Boyabat ile çevrili olan Gerze, huzur dolu bir turizm cennetidir.

Gerze küçük bir liman bölgesi ve Sinop’un bence en tatlı ilçesi. Tarihte Zagora, Gürzühatun, Savetove, Argibete gibi isimlerle karşımıza çıkan Gerze, Paflagonyalılıar’ın Kızılırmak’ın batı bölgesin Gezonolit adı vermesiyle zaman içerisinde türemiş ve Gerze adı hakim olmuş.

sinop gerze limani gezi notlari 400x266
sinop gerze limani gezi yazisi 400x266

Bir zamanlar tütüncülük ile geçim kaynağı sağlanıyormuş Gerze’de. Ancak tütün fabrikasının kapanmasıyla halk yalnızca balıkçılıkla uğraşmak zorunda kalmış. Gerze, liman sahili boyunca harika fotoğraflar çekebileceğiniz, balıkçı teknelerin barınma ve konaklama mekanı.

Gerze, küçük bir yer ve Gerze’nin deniz kıyısına belediye tarafından yapılan güzel bir park bulunuyor. Üzerinde Türk bayrağı bulunan park, Çakmaktaş ağırlıklı çizgi film karakterleriyle süslenmiş. Bu parkın üzerindeki birbirinden güzel kafelerde deniz manzarası ile bir şeyler içebilirsiniz. Ayrıca limanın iç tarafındaki her daim çarşaf gibi olan denizinde yüzme keyfini yaşayabilirsiniz. Gerze’nin diğer ucundaki feneri görmeden de oradan ayrılmayın.

sinop gerze liman feneri gezisi 400x266
sinop gerze liman feneri dalgakiran 400x266

Gerze’nin Kara Yangını

Gerze az katlı, çok güzel evlerin bulunduğu bir yer. Yangın evleri adı verilen evlerin kötü bir tarihi de var. 13 Şubat 1956 yılında bir hanımın mangalı devirmesi sonucu alevlenmeye başlayan yangın kısa sürede büyümüş ve Gerze’deki ahşap evlerin büyük bir bölümünü yok etmişti. Hani demiştik ya tütüncülük ile geçim sağlanırdı. Özellikle yangının olduğu mevsimde her evde kurutulmuş tütünler bulunuyordu. Gerze’de zaman zaman şiddetli lodos esintileri oluyor. Gerze halkı lodoslu havalarda değil ateş veya soba yakmak, sigara bile içilmezine izin verilmezdi.

Gerze’ye yeni tayin edilen malmüdürünün hanımı mangal yaparken kapı çalınıyor ve lodos vakti, kapıyı azıcık açtığı halde içeri giren lodos rüzgarı mangalı deviriyor. Odanın ortasında duran mangaldaki közler yerlere dağılıyor. Tabii yangın başlıyor ve evdekiler canlarını kurtarmak için kendilerini dışarı atıyorlar. O dönemlerde elektrik imkanı çok kısıtlı, telefon imkanı da günümüzdeki gibi değil. Gerze’de, yangın olduğu vakit herkes silahını, tüfeğini alıp havaya ateş açıyor ve başka şekillerde çevre il ve ilçelerdeki itfaiyelere haber salındı. Yemekten ve camiden gelen insanlar evlerinin yandığını görünce su almaya, destek olmaya gittiler, ancak yangının boyutu o kadar hızlı yükselmişti ki, ev sahibi sudan gelene kadar ortada ne ev kalıyor, ne başka bir şey. O evden çıkan tütünler, samanlar, ahşaplar sıçrayarak başka evleri de yakmaya devam ediyordu.

Yangından kurtulak isteyen Ali Efendi, Gerze’deki hamama sığınmıştı. Hamam taştandı ve yanmazdı. Ali Efendi’yi gören birkaç kişi de hamama girinceküçük taş binada 15 – 20 kişi olmuştu bile. Gerze’de yangın devam ederken, yanmaz denilen hamam alev almaya başlamıştı. Hamamın ahşap müştemilatı yangından nasibini aldı. Sığınanlar, boğularak hayatlarını kaybettiler.

15 Şubat 1956 tarihinde Cumhuriyet gazetesinde “Gerze, kül yığını halinde” manşetli gazetesini çıkarmıştı. 18 saat süren yangında 20’ye yakın kişi hayatını kaybetti, 833 ev, 300 dükkan yok oldu.

sinop gerze yangin evleri cumhuriyet gazetesi

Gerze yangını olduğu zaman yediden yetmişe tüm dünyanın bu yangından haberi olmuştu. Futbol maçlarının gelirlerinin Gerze’ye verilmesi, taksi ve dolmuşların gelirlerinin Gerze’ye bağışlanması gibi birçok yardım yapılmıştı. Ardından Gerze’ye Celal Bayar gelmiş, kimsenin mağdur edilmeyeceğini beyan etmiş ve gitmişti. O dönemde, deprem, sel gibi herhangi bir doğal afet sonucunda devletin yardım etmesini sağlayacak bir yasa yoktu.

sinop gerze yangin evleri tarihi 400x266
sinop gerze yangin evleri tarihcesi 400x266

Takip eden günlerde Gerze yasası altında bir afet yasası çıkarıldı ve devlet tarafından evler yaptırıldı. Dileyen kendi evini yapıp devletten yardım alacak, dileyenler ise devletin yaptırdığı iki katlı evlerden satın alabilecekti. Yangından sonra devlet tarafından yeniden imar edildi ve modern bir ilçe haline getirildi. Bahçeleri, gül bahçeleri ile dolu evlerin yok olmasının ardından yıllar geçmiş olsa bile Gerze halkı bu durum karşısında hala derin bir üzüntü içerisinde.

Gerze Horozu

Gerze’nin bir de horozu bulunuyor. Denizli horozu kadar ünlü olmasa da, dünya tavukçuluk literatürüne Gerze horozu olarak ün salmış, simsiyah tüyleri, kırmızı ibibiği olan bir türdür. Sabah, öğle, ikinci, akşam, yatsı ve gece düzenli olarak öten Gerze horozları sahiplerini tanır, kıskanç ve dövüşçüdür.

Beyaz Balina Aydın

Gerze, 1991 yılında, insanlardan ürkmeyen, dost canlısı, insanların verdikleri balıklarla yaşayan beyaz balina Aydın ile ünlenmiş. Ukrayna’nın Sivastopol kentinden gelen Aydın’ın Beluga türü beyaz bir balina olduğu ortaya çıkmış. Rusların açıklamalarına göre Rusya Bilimler Akademisi‘ne bağlı Hayvanlar Evolüsyon ve Morfolojisi Enstitüsü‘ne bağlı arşatırma havuzundan kaçmış. İngilizlere göre de mayın taşıyıcısı olarak yetiştirildiği Kazachi Koyu‘ndeki askeri bölgeden kaçmış. Dünyaca ün saldığı için Gerze’de olduğu saptanan Aydın, bir gün Rus görevliler tarafından, her ne kadar halk istemese de zorla götürülmüş.

sinop gerze beyaz misafir balina aydin 400x266© Gerze
sinop gerze beyaz misafir balina aydin ziyareti 400x266© Gerze

Gerze’nin tatlı huzurundan faydalandıktan sonra Sinop ve çevresini de gezmenizi öneririz. Sinop tümüyle doğal güzelliklere sahip bir şehrimiz. Sinop Gezi Rehberi yazımız işinize yarayabilir.

 

Bu makaleyi beğendiniz mi?

Sorularınız varsa aşağıdaki yorum bölümüne sorabilirsiniz. Bu tip gezilerimizi anlık takip etmek için bizi @rotasenin Instagram hesabından takip edin. Beğendiyseniz aşağıdaki sosyal mecralara tıklayın ve arkadaşlarınızı da bu makaleden haberdar edin.