Üsküp Gezi Rehberi Osmanlı'dan Kalan Miras

Ara,2019

Makedonya’nın başkenti Üsküp, arabayla Balkan turu sırasında uğradığımız şehirlerden biri. Vardar Nehri çevresine kurulan Üsküp için size Üsküp gezilecek yerler listesi ile birlikte detaylı bir Üsküp gezi rehberi hazırladım.

Üsküp görüntü itibariyle fakir bir kent. Ancak koca koca heykelleri, heybetli binaları ile şehri biraz olsun hareketlendirmeye çalışsalar da Üsküp Meydanı’ndan çıktığınızda hala oturmamış bir kimliğe sahip olduğunu net bir şekilde görebiliyorsunuz.

Üsküp tarihi hakkında bilgi:

Üsküp’te özellikle Üsküp Kalesi’nde bulunan buluntulara göre Üsküp tarihinin MÖ 4. yüzyıllara kadar dayandığı söyleniyor. O dönemden bugüne birçok farklı medeniyete ev sahipliği yapan Üsküp, Roma ve Bizans’tan sonra Osmanlı’nın eline geçmiş. Öncesinde Latince Scupi, Osmanlılarla birlikte Üsküp ismini alan kenti Sırpça’da da Skoplje olarak adlandırılmış. Bugün kullanılan Skopje ismi de Makedoncası. Balkanların karmaşık yapısından etkilenen bu bölge önce Sırp Krallığı, sonra Yugoslavya’ya dahil olmuş ve ardından Kuzey Makedonya’nın başkenti olmuş.

Makedonya Meydanı

Macedonia Square

Üsküp’ü gezmeye başlayacağınız yerlerden biri Makedonya Meydanı. Hatta şehrin turistik noktası da diyebiliriz. Makedonya Meydanı tarihi taş köprünün çevresi sayılır ve türlü türlü heykellerin bulunduğu yerdir. Şehri kalkındırmak için her yere heykel inşa etmişler, hatta hala da inşa etmeye devam ediyorlar. Geziniz sırasında yapım aşamasına olan yerlere de denk gelebilirsiniz. Heykeller şehri Üsküp’te meydanın ortasındaki Büyük İskender Heykeli’nden doğru yerde olduğunuzu anlayabilirsiniz. Aslında Büyük İskender mi değil mi, orası çok net değil. At üzerindeki savaşçı ismiyle kayıtlara geçmiş. Bu çevrede çok sayıdan kafe ve restoran hizmet veriyor.

Şehrin iki yakasını birbirine bağlayan ilk köprü olması özelliği ile görülmesi gereken yerlerden biri de Taşköprü. Üsküp gezinizde mutlaka bu köprü üzerinden geçersiniz zaten. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü olarak da anılan yapı, 12 kemerli bir köprü. Trafiğe kapalı, sadece yayalara izin var. Köprü üzerinde önemli kişilerin heykelleri sıralanmış. Akşamları da şehrin birçok noktası ile birlikte burası da gerek köprünün altındaki gerekse köprü üzerindeki ışıkların açılmasıyla güzel bir görüntüye kavuşuyor. Mutlaka akşam vaktinde de şehri gezmek için kendinize bahane yaratın.

Rahibe Teresa Anıt Evi

Asıl ismi Agnes Gonca Boyacı olan Rahibe Teresa‘nın en büyük özelliği yaşamını hayırsever faaliyetlere adamış olması. Bu nedenden ötürü 1979 yılında Nobel Barış Ödülü bile almış.

2010 yılında, yani doğumunun yüzüncü yılında Rahibe Teresa için, doğduğu eve benzer bir şekilde anı ev olarak inşa edilmiş. Müzeyi, bir anı evi olarak düşünün. Rahibe Teresa’nın yazdığı mektupları ve fotoğrafları sergileniyor. Evin bir katı Rahip Terasa’nın yaşam alanı olarak dekore edilmiş. Yatak odası, mutfağı, oturma odası tek bir katta yer alıyor. Bir kat daha yukarı çıkarsanız küçük bir şapel de görüyorsunuz. Hafta içi 09:00 – 20:00, hafta sonu 09:00 – 14:00 saatleri arasında ziyaret edilebilir ve giriş ücretsiz.

Üsküp Şehir Müzesi

Museum of Skopje

Müze, üzerinde saat olan eski görünümlü bir bina içinde yer alıyor. Büyük bir müze değil, galerinden biri arkeolojik eserlerin sergilendiği bir galeri. Sıra dışı bir şekilde odalardan bir bölümü depreme ayrılmış. Aslen bir tren garı olan bu bina, 1963 yılında yaşanan bir deprem sonrası hasar almış ve olduğu gibi bırakılmış. Hatta üzerindeki saati bile depremden sonra durmuş, hala deprem saatini gösteriyor. Deprem ile ilgili bilgiler ve fotoğrafları görebiliyorsunuz. Rahibe Teresa’nın evinin önündeki Macedonia St. boyunca devam ettiğinizde Makedonya Bulvarı kesişiminde Üsküp Müzesi’ni görürsünüz. Ziyaretimizde giriş ücretsizdi.

Makedonya Soykırım Müzesi

Macedonia Holocaust Museum

Müze, öldürülen ya da sınır dışı edilen Yahudileri anmak için inşa edilen ve hazırlanan bir soykırım müzesi. İçeride II. Dünya Savaşı sırasında Nazi ve işbirlikçileri tarafından gerçekleşen soykırım ile ilgili belgeler, fotoğraflar, videolar var. Kaçan ve kurtulan insanların röportajlarına da yer verilmiş. Günlerce yolculuk yapan aç, susuz, biçare insanların içine bindirildiği bir nakliye treni vagonunu ve soykırım döneminde Makedonya’daki Yahudiler’in %98’inin öldürüldüğü söylenen Treblinka’da gaz odalarına zehirli gaz sağlayan bir tank motorunu göreceksiniz. Belgeselleri anlamaya çalışarak izleyip, İngilizce açıklamaları okursanız durumun özüne daha iyi inebilirsiniz.

Müzenin konumu olarak da eski bir Yahudi mahallesinde karar kılınmış. Taş Köprü ile Üsküp Kalesi’nin arasında yer alıyor müze. İçeride, sadece giriş kısmında, ödeme yapılan kısımda fotoğraf çekebiliyorsunuz. Sonrasında, müzeyi gezerken fotoğraf çekmemenizi rica ediyorlar. Burası bir saygı alanı olduğundan anlayışla karşılamak gerekiyor bu isteklerini.

Makedonya Mücadele Müzesi

Museum of the Macedonian Struggle

Makedonya Mücadele Müzesi, son derece ilgi çekici müzelerden biri. Makedonya’nın tarihi hakkında önemli kişilerin bal mumu heykelleri ve tablolarında oluşan bu muazzam müze, İçerisi büyük ve çok salon var. Her salon Makedonya’nın bağımsızlığına ait eserler ve sahneler var. Makedon halkının ülkeyi kurma ve kalkındırma çabaları da görsel unsurlarla betimlenmiş. Müzede maalesef fotoğraf çekmek yasak. Pazartesi hariç her gün 10:00 – 18:00 saatleri arası ziyarete açık ve yetişkinler için 300 MKD karşılığı ziyaret edilebiliyor.

Makedonya Arkeoloji Müzesi

Macedonian Archaeological Museum

Makedonya Arkeoloji Müzesi, Makedonya’da yapılan kazılar sonucu çıkarılan eserlerin sergilendiği ve Makedonya’nın değer verdiği, ancak orijinalinin başka ülkelerde tutulduğu eserlerin replikalarının sergilendiği bir müze. Tarih öncesi arkeolojiden başlayarak birçok döneme ışık tutan bu müze Üsküp’te mutlaka görülmeli.

Eski paralar, çanak çömlek, küçük heykeller, alet edevatlar gibi arkeolojik eserlerin bulunduğu galerilerin yanı sıra, dönemin imparatorlarının balmumu heykelleri ve onlara ait değerleri eşyaların sergilendiği galerileri de görebilirsiniz. Müzede ek olarak taş eserlerin sergilendiği başka bir bölüm var. Bu bölümün sonunda, orijinali İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde bulunan Büyük İskender Lahdi’nin bir kopyasını görebiliyorsunuz. Binanın dışına bakınca çok büyük bir müze gibi duruyor, ama aslı öyle değil. Müzeye 150 MKD karşılığı giriş yapabiliyorsunuz. İçeride fotoğraf çekmek serbest, yalnız flaş kullanmamak şartıyla.

Türk Çarşısı

Şehrin en aktif yerlerinden biri Türk Çarşısı. Taş Köprü’yü geçtikten sonraki bölge olan bu alanda Türk ve Balkan mutfaklarına sahip restoranlar, hediyelik eşya dükkanları, tarihi hanlar hamamlar, camiler görebilirsiniz. Türkiye’deki küçük ama popüler çarşılarından biri gibi duruyor. Yemeğinizi de bu bölgede yiyebilirsiniz, genel olarak uygun fiyatlıdır.

Üsküp Kalesi

Skopje Fortress

Taş Köprü ile birlikte Üsküp’ün armasındaki simgelerden biri de Üsküp Kalesi. Kalenin iç tarafında gözle görülebilen pek bir şey olmadığı söyleyebilirim. Kalenin surları ve Üsküp’ün merkezini, merkezindeki büyük heykelleri, Verdar Nehri’ni hafif yukarıdan görüp fotoğraflayabileceğiniz bir açı sağlıyor sadece.

Genellikle kaleler merkezden uzakta yüksekçe bir yerde inşa edilirler. Ancak Üsküp Kalesi merkezden çok yüksekte veya uzakta değil. Vardar Nehri’nin üzerindeki Taş Köprü üzerinden Üsküp Kalesi’ne 10 dakikada yürünebiliyor. Kaleye giriş ücretsiz.

Kısa kısa…

  • Üsküp bir günde gezilebilecek bir yer. İyi bir planlamayla ikinci güne ihtiyacınız olmadan her yeri görebilirsiniz.
  • Gündüzünü görün, ama akşamını mutlaka görün. Işıklandırmaları, nehri, binaları, heykelleri ile farklı bir havası var.
  • Vodno Dağı’ndaki Milenyum Haçı (Sredno Vodno) seviyesine teleferik ile çıkabilir ve şehri tepeden izleyebilirsiniz.
  • Üsküp’ün güneyinde Matka Kanyonu adında bir kanyon var. Tekne turu ve kano gezileri yapabileceğiniz, yürüyüş ile tarihi kiliseleri keşfedebileceğiniz ve dünyanın en derin su altı mağarası olan Vrelo Mağarası’nı ziyaret edebileceğiniz bir yer. Kaçırılmaması gerekiyor.

Üsküp nerede ve nasıl gidilir?

Konum olarak Balkanların ortasında sayılabilecek şehir, kenti ayıran Vardar Nehri’nin iki tarafına uzanan bir yerleşim planına sahip. Üsküp turistik açıdan ulaşılabilir bir kent olduğundan ulaşım yolları da fazla. İstanbul’dan Üsküp’teki Skopje Havalimanı’na (Üsküp Büyük İskender Havalimanı) seferleri bulunuyor. Üsküp’te kısa bir süre için gidebildiğiniz gibi araç kiralayarak Üsküp ve çevresindeki Makedonya şehirlerini ya da diğer Balkan ülkelerini de gezebilirsiniz. Üsküp Havalimanı Üsküp merkez arası 23km (26dk), Üsküp Ohri arasındaki mesafe 240km (3sa 15dk).