Saraybosna, Bosna Hersek‘in başkenti ve en kalabalık şehri. Turistlerin, Balkan turlarındaki en çok tercih edilen noktalarından biri. Avrupa’nın Kudüs’ü denmesinin nedeni birçok dinin barış içinde yaşayabilmesinden geliyor. Birçok yerinde farklı dinlere özgü ibadet yerleri görebiliyorsunuz şehirde.

Saraybosna’nın yeri diğer Balkan kentlerinden farklı. İlk olarak 15. yüzyılda Osmanlı’nın hakimiyetiyle Avrupa’daki en büyük kent olan Saraybosna’da birçok önemli olay gerçekleşmiş. Osmanlı Devleti‘nde, geçiş yolunda olması nedeniyle idari ve ticari bir merkez olarak kullanılmış. 19. yüzyılın sonlarına doğru Avusturya – Macaristan yönetimine bırakılmış, ardından Viyana tarafından yönetilmiş. 1. Dünya Savaşı’nın nedenlerinden olan Avusturya Macaristan İmparatorluğu veliahdı Arşidük Franz Ferdinand‘ın Gavrilo Princip tarafından Saraybosna’da öldürülmesi savaşın kıvılcımlarından biri olmuş. Arşidükü öldüren silahın Sırbistan tarafından verilmesi Avusturya’yı kızdırmış ve Avusturya – Macaristan, Sırbistan’a karşı savaş ilan ederek 1. Dünya Savaşı‘nı başlatmış.

Yugoslavya Krallığı döneminde, ekonomik nedenler, çeşitli milliyetçi sebepler, Slovenlerin, Hırvatların ve Makedonya’nın bağımsızlığını ilan etmesi gibi nedenlerle Yugoslavya’dan ayrılmak isteyen Bosna Hersek de bağımsızlığını ilan etmiş, fakat Sırplar bu devleti tanımayarak, 1992 – 1995 yılları arasında 3 yıl süren Bosna Savaşı‘nı başlatmışlar. Bu savaş sırasında on binlerce kayıp vermiş Boşnaklar. Savaş boyunca insanlar sokaklarda, açık alanlarda yürüyemiyor, yemek, su bulamıyor, ilaç yoksunluğundan iyileşemiyor, hatta bombanın ve mermilerin etkisinde kalanlar ilaç yetersizliğinden dolayı uyanıkken ameliyat oluyorlarmış. Eski görüntülere baktığımızda sürekli olarak koşmak zorundalar sniperların, tankların hedefi olmamak için. Görüntüler çekilirken arka planda kurşun seslerini ve bomba seslerini duyabiliyorsunuz. Sırplar’ın yaptığı bu saldırıların izlerini bugün hala Saraybosna’da görmek mümkün. Binalarda hala savaşın izleri var. Sıvası yapılmamış, üzeri örtülmemiş kurşun delikleri her yerde. Bosna Savaşı’nın etkilerinden biri de insanların işsiz kalmaları ve iş bulamamaları. Saraybosnalıların yarısından fazlası işsiz.

Saraybosna’nın ismi nereden geliyor?

Saraybosna’nın ismi Osmanlı Devleti’ne kadar Vrhbosna olarak biliniyormuş. Boşnakça olan şu anki ismi Sarajevo iki kelimeden oluşuyor. Saray anlamına gelen saraj kelimesi ve ova anlamındaki evo kelimelerinin birleşimi ile oluşmuş. Sarajevo, Türkçe’de Saray Ovası veya Bosna’nın Sarayı anlamına gelen Saraybosna ismini oluşturmuş.

Saraybosna para birimi nedir?

Bosna Hersek’te kullanılan para birimi uluslararası olarak BAM (Bosna Hersek Markı) şeklinde kullanılsa da, halk KM (Konvertibl Mark) olarak kullanıyor. Saraybosna Havalimanı’na gittiğinizde döviz exchange şubelerinde sadece ihtiyacınız kadar olan parayı çevirin. Normalden çok daha düşüğe çeviriyorlar. Veya ATM kartınızla bankadan da ihtiyacınız kadar olan parayı zarara uğramadan çekebilirsiniz. şehir içinde döviz exchange şubelerine rastlayabilirsiniz. Geç saatlerde bu döviz büroları kapanabildiğinden ödemelerinizi kredi kartı ile yapabildiğiniz yerleri seçebilirsiniz. Ödemeleri kredi kartıyla yapmak gayet mantıklı. Çünkü kredi kartı ekstrenize olması gereken kur miktarınca yansıtılıyor. Tabii bu durumda kredi kartı kabul ettiğine emin olduğunuz yerleri seçin, gerekirse önceden kredi kartı ile ödeme yapma imkanınızın olup olmadığını bile sorun. Bosna Hersek para birimini pratik olarak hesaplamak gerekirse bir fiyatı ikiye bölerseniz yaklaşık EURO karşılığını, 3 ile çarparsanız yaklaşık TRY karşılığını alırsınız.

Sarı Tabya

Yellow Bastion
Žuta Tabija

Sarı Kale (Sarı Tabya), şehri panoramik olarak izleyebileceğiniz, gün batımlarına şahit olabileceğiniz en iyi yerlerden biri. Hem romantik hem de fazlasıyla fotojenik. Sarı Kale, şehri koruyan sur duvarlarının bir parçası aslında. Üzerinde bir kafe olsa da, ücretsiz olarak girip gezebiliyorsunuz. Ramazan ayında iftar vakti giderseniz, top atışı izlemeye gelenleri de görebilirsiniz. Araç ile geliyorsanız çevresinde herhangi uygun bir alana bırakabilirsiniz. Aracınız yoksa ve vaktiniz varsa Başçarşı’dan yürüyerek de gidebileceğiniz kadar yakın.

Kovaçi Şehitliği

Kovaci Cemetery
Šehidsko Mezarje Kovači

Sarı Kale’nin manzarasına dahil olan ve Bosna Hersek’in 1. Cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç‘in mezarının bulunduğu Koçiva Şehitliği de hemen aşağıda. Hayatını insanlık ölmesin diye harcayan ve bu uğurda hapishanelerde de yaşayan, Bosna’ya her daim umut veren Aliye İzzetbegoviç burada yatıyor, çevresindeki onlarca şehit ile birlikte. Bosna Hersek’in Yugoslavya’dan ayrılışı büyük bir kıyıma neden olduğundan şehrin dört bir yanında, her yerde beyaz mermer mezar taşları, toplu mezarlar ve şehitlikler göreceksiniz. O kadar çok insan yaşamını yitirmişti ki, parkları bile mezarlık olarak kullanmak zorunda kalmışlardı.

Başçarşı

Saraybosna’nın en popüler gezi destinasyonlarından biri, Gazi  Hüsrev Paşa’nın Osmanlı döneminde çok sayıda yapı inşa ettirdiği Başçarşı. Sebil, Bakırcılar Çarşısı/Kazancılar Sokağı, Kurşunlu Medresesi, Balkanların en büyük camilerinden Gazi Hüsrev Bey Camii, hanlar, hamamlar ve bezistanlar bu çarşıda göreceğiniz ve gezebileceğiniz tarihi yapılardan. Başçarşı’daki tarihi ve turistik yerlerin listesi için Başçarşı sayfasını ziyaret edin.

Bu içerik ilginizi çekebilir

Kültürlerin Buluşma Noktası

Sarajevo Meeting of Cultures

Başçarşı’yı geçtikten sonra Ferhadiye Caddesi üzerinden gezimize devam ediyoruz. Ferhadiye Caddesi, yine çarşı içinde bulunan ve araç trafiğine kapalı olan bir bölge.

Caddenin bir tarafı Avrupa’nın batısı, bir tarafı ise doğusu. Caddenin ortasında, farklı yönlere iki ok ile gösterilen Kültürlerin Buluşma Noktası adındaki temsili çizgiye geldiğinizde ve okların hizasına baktığınız yerde bu farkı görebiliyorsunuz. Bu çizgiden itibaren tüm yapılar farklılaşıyor. Bir taraf camiler, minareler, hanlar, çarşılar olan Osmanlı mimarisine hakim, diğer taraf Avusturya – Macaristan mimarisi ile donatılmış.

Bosna Hersek Yahudileri Müzesi

Kültürlerin Buluşma Noktası’ndan kısa bir süre kuzeye doğru ayrılalım ve bir sinagog binası göreceksiniz orada. Bosna Hersek’te 16. yüzyılda inşa edilen bu sinagogda, Yahudilerin Saraybosna’ya gelişlerinden itibaren yaşanan kazanımları tarihsel bir şekilde sergiliyor. Özellikle Yahudiler için önemli olan eşyalar, Yahudi kökenli vatandaşların hikayeler, onlara ait belgeler, fotoğraflar, haritalar, tablolar ve eşyaların sergilendiği, soykırım da gözardı edilmediği bir müze.

İnsanlığa Karşı İşlenen Suçlar ve Soykırım Müzesi

Ferhadije Caddesi üzerinden devam ettiğimizde birkaç sokak sonra sol tarafta, katedrale varmadan önce İnsanlığa Karşı İşlenen Suçlar ve Soykırım Müzesi‘ne giriyoruz.^1992 – 1995 yılları arasında Bosna Hersek’te yaşanan Bosna savaşının acı yüzünü görebiliyoruz.

İsa'nın Kalbi Katedrali

Sacred Heart Cathedral

Saraybosna’da gezilecek yerler arasında yer alan İsa’nın Kalbi Katedrali (Sacred Heart Cathedral) de Ferhadiye Caddesi üzerinde yer alıyor. Mimari olarak Notre Dame Katedrali’nden esinlenilmiş. İçi standart, dışı görülesi. Ancak önündeki Saraybosna Gülü’nü görmelisiniz mutlaka. Büyük yuvarlak, havan topu mermilerinin patladığı ve iz bıraktığı noktaları, etrafındaki küçük yaprak görünümlü şekiller ise şarapnellerin verdiği hasarlar. Bu şekillerin birleşmiş halleri güle benzediği için Saraybosna Gülleri ismini almış.

Gallery 11/07/95

Srebrenica Exhibition Memorial Gallery 11/07/95

İsa’nın Kalbi Katedrali binasının hemen yan tarafında Srebrenitsa soykırımında hayatını kaybeden 8000’in üzerinde kişinin anılarını yaşatmak için düzenlenen ilk anma galerisi olan Galerija 11/07/93 adındaki galeriyi görebilirsiniz. Hayatını kaybeden kişilerin isimleri, hayattayken aileleri ile çekilmiş fotoğrafları, toplu mezarlardan çıkarılan ve toplanamayan iskelet fotoğrafları siyah beyaz bir şekilde sergileniyor.

Müslüman Boşnak sivillerin bu korkunç hikayesini Bosnalı fotoğraf sanatçısı Tarık Samarah ölümsüzleştirmiş ve bu fotoğraflar kalıcı olarak Saraybosna’da sergileniyor. Galeri ücretli, rehber cihazıyla Türkçe olarak fotoğrafların hikayelerini dinleyebilirsiniz, giriş yapmak istemezseniz fotoğrafları buradan da seyredebilirsiniz. Giriş ücreti: 10 KM.

Sönmeyen Ateş Anıtı

Vječna Vatra

Caddenin ilerisine doğru ilerlediğinizde, Ferhadija Caddesi ve Mareşal Tito Caddesi’nin kesiştiği noktada 2. Dünya Savaşı’ndan sonra şehrin Nazi işgalinden kurtarılmasına adanan, hayatlarını kaybeden Bosnalıların anısına yapılan bir anıt göreceksiniz.

Şehrin, nehir kenarından düşünürsek, biraz daha ilerisinde Bosna Hersek Tarih Müzesi (Historical Museum of Bosnia and Herzegovina) ve Bosna Hersek Ulusal Müzesi bulunuyor. Bosna Hersek tarihini daha iyi anlamak için gezilmesi gereken müzelerden bunlar da.

Latin Köprüsü

Latin Bridge

Şehrin mimari yapıları arasında gezilecek yerlerden biri olan Latin Köprüsü, Milijacka Nehri üzerinde yer alan tarihi bir köprü. 1. Dünya Savaşı’nın başlangıcı sayılan Franz Ferdinand ve eşinin Gavrilo Princip tarafından öldürülmesi bu köprü üzerinde gerçekleşmiş.

Latin Köprüsü’nün hemen karşısındaki at meydanı da Saraybosna merkeze yakın yeşil bir alan. Eskiden burada at ticareti yapıldığı için at meydanı olarak kalmış ismi. Şimdi banklar ve yeşil bir alan var. Gezinizin bir kısmında burada dinlenebilirsiniz.

Saraybosna Milli Kütüphane

Sarajevo City Hall

Savaştan çok yara alan ve çok sayıda kitabın kül olduğu milli kütüphane de kapsamlı bir restorasyona girmiş. Burası önceden belediye binası olarak kullanılıyormuş. Nehir kenarında yer alan bu mimarı yapı mutlaka görülmeli. Eskisi kadar geniş kapsamlı tarihi kitapları olmasa da, Boşnak halkı için tarihi bir önemi var.

Savaş döneminde fena halde tahribata uğrayan ve yanan onlarca kitaptan sonra Milli Kütüphane'nin şu anki hali
City Hall'un karşısına inşa edilen İnat Evi

İnat Evi

İnat Kuca

Ev sahibinin inadı sonucu İnat ismi verilen bu ev Milijacka Nehri kıyısına çeşitli binalar kurmak isteyen Avusturya – Macaristan İmpratoru’na yönelik bir duruş. Evin sahibi Benderija ve yapılar inşa eden görevlilere bir hayli direndikten sonra bu evin yıkılması ve yeni binaların inşa edilebilmesi için tek bir istekte bulunmuş. Ciddi bir ödeme ile birlikte evin aynısını karşı kıyıya yapmaları karşılığında bunu kabul etmiş. Sonuçta nehrin karşı kıyısına, City Hall’un karşısına inşa edilen bu ev günümüzde bir restoran olarak kullanılıyor.

Saraybosna’nın merkezi işte bu kadar. Ancak Saraybosna’da yapılacak şeyler bunlarla sınırlı değil. Haritada gördüğünüz gibi merkezi gezinin son noktası bir teleferik yolculuğu. İster teleferik kullanarak, ister yaya olarak çıkabileceğiniz Trebeviç Dağı ve Bosna Hersek’in olimpiyatlara ev sahipliği yaptığı dönemlerde inşa edilen, ancak savaş zamanından sonra atıl bir hale gelen Bobsleigh Pisti de gezilecek yerlerden. Trebeviç Dağı ve Teleferik yazısı için tıklayın.

Aracınız varsa ya da zamanınız varsa Saraybosna Uluslararası Havalimanı’nın yakınlarındaki Saraybosna Umut Tüneli‘ni de Bosna Hersek’ten ayrılmadan mutlaka görmelisiniz. Sırp kuşatması altında kalan ve adım atamayan binlerce Saraybosna halkının hayatını kurtaran tünel olması açısından çok önemli. Biz havalimanından araç kiralamıştık ve Balkan gezimizin sonunda aracı teslim etmeden uğramıştık buraya.

Saraybosna’da ne yenir?

Boşnak topraklarında burek ve 1 porsiyonda yaklaşık 10 köftenin olduğu Tekirdağ köftesine benzeyen cevabi meşhur. Yiyecek içecek fiyatları yüksek değil, Türkiye’deki fiyatlardan daha ucuz. Vejetaryen besleniyorsanız et ağırlıklı kültürlerinde size uygun bir şeyler bulmakta zorlanabilirsiniz. Bu durumda kıymasız böreğe ya da bazı restoranlarda bulabileceğiniz fasulye tarzı yiyeceklere sarılabilirsiniz. Yöreye özgü ajvar gibi mezeleri de düşünün. Yemek yemek için en çok çeşidin bir arada olduğu yer de Başçarşı.

Saraybosna’da nerede kalınır?

Guest House Dzemo‘da 1 gece konakladık. Evin sahiplerinden Cemal ve annesi oldukça güleryüzlü ve güvenilirler. Cemal, çok konuşkan, İngilizce bilen Türkleri de pek seviyorlar. Bize birkaç defa kahve yapmak istediklerini söyledikleri halde bir türlü fırsat bulup içememiştik. Odalar ideal, gayet temizler. Ortak banyolu, ortak mutfaklı. İki katlı evin üst katını ziyarete açmışlar. Üst kat iki ya da üç odalı. Ahşap olan yerler çok gıcırdıyor. :) Şehir merkezine yani çeşmenin olduğu meydana 10 dakika yürüme mesafesinde. Araçla gidenler için park sorunu yok.

Saraybosna hakkında kısa kısa…

  • Saraybosna, özellikle turistlere karşı suç oranı çok düşük bir yer. Yalnız seyahat etmek için de gayet uygun.
  • Yaz aylarında dikkatli olmak lazım. Sıcak sevmeyen biriyseniz gündüzleri sıcak olduğunu bilmeniz gerekiyor. Bu durum akşamların da sıcak olacağı anlamına gelmiyor. Balkan ülkelerinde akşamları serin olabiliyor, üzerinize şal gibi ince bir örtü sokaklarda yürürken ya da açık havada otururken sizi hafif esintiden koruyabilir.
  • Saraybosna merkezi küçük olduğundan şehir içinde toplu taşıma kullanmadan gezmek mümkün olabiliyor. Şehir merkezinden uzaktaki birkaç noktaya ulaşmak için turları tercih edebilir ya da bizim giri araç kiraladıysanız özel araç ile gidebilirsiniz.
  • Saraybosna’da yürüyüş turlarına katılmak da şehri anlatımlarla ve tarihiyle dolaşmanın yollarınadn biri. Hergün öğleden önce ve öğleden sonra yürüyüş turları bulabiliyorsunuz. Vaktiniz olursa mutlaka katılın. Kimi anlatıcılar savaş döneminde orada bulunmuş olan insanlar.

Saraybosna çevresinde gezilecek yerler nerelerdir?

Saraybosna çevresinde gezilecek birçok yer var. Eğer araç kiralamadıysanız Saraybosna çevresini gezdiren turları da tercih edebilirsiniz. Mostar Köprüsü, Blagaj Derviş Tekkesi, Kravice Şelaleleri mutlaka görmeniz gereken yerler arasında.

Saraybosna nerede ve nasıl gidilir?

Saraybosna, Bosna Hersek’in başkenti. Konum olarak Sırbistan sınırına çok yakın. Balkan turumuzun ilk noktası Saraybosna ve en ucuz bileti Saraybosna için bulmuştuk. İstanbul’dan Saraybosna’ya uçak ile ulaşım en rahat yol. İstanbul’dan Sarajevo Havalimanı’na 1 saat 30 dakikada ulaşılabiliyor.