23,5 Hrant Dink Hafıza Mekânı, Şişli'de Halaskargazi Caddesi üzerindeki Sebat Apartmanı'nda, Agos gazetesinin eski çalışma ofisinde yer alıyor. Mekân Hrant Dink'in hayatını, Agos'un hikâyesini ve 19 Ocak 2007'deki cinayeti, ardından yaşananları videolar, yerleştirmeler ve belgelerle anlatıyor. Alan yaklaşık 145 metrekare olduğu için gezmesi kısa sürüyor, ancak içerik yoğun ve acele edilmeden izlenmesi gerekiyor.
- Giriş: Ücretsiz
- Açık günler: Salı-Cuma 10:00-17:00, Cumartesi 10:00-18:00, Pazar 11:00-18:00
- Kapalı günler: Pazartesi ve resmi tatiller
- Adres: Halaskargazi Caddesi, Sebat Apartmanı, No: 74 Daire: 1, Osmanbey, Şişli
- Ulaşım: M2 hattı, Osmanbey istasyonu
- Sesli rehber: Türkçe, İngilizce ve Ermenice
Hafıza Mekânı Nerede, Osmanbey'den Nasıl Gidilir?
Mekân, Halaskargazi Caddesi No: 74 adresindeki Sebat Apartmanı'nın 1 numaralı dairesinde bulunuyor. En kolay yol M2 (Yenikapı-Hacıosman) hattıyla Osmanbey istasyonuna gelmek: istasyon aynı caddenin üzerinde ve kapıya yürüyerek bir iki dakika uzaklıkta. Taşkışla ve Harbiye yönünden geliyorsanız Halaskargazi Caddesi boyunca kuzeye doğru yaklaşık 500 metre yürümeniz yeterli.
Ziyaret Saatleri, Giriş ve Ön Kayıt
Hrant Dink Vakfı'nın ziyaret bilgileri sayfasında yer alan saatler şöyle:
| Gün | Saat |
|---|---|
| Salı-Cuma | 10:00-17:00 |
| Cumartesi | 10:00-18:00 |
| Pazar | 11:00-18:00 |
| Pazartesi ve resmi tatiller | Kapalı |
Girişler ücretsiz. Resmi sayfada bireysel ziyaret için ön kayıt şartı belirtilmiyor; kayıt yalnızca rehberli tur ve atölyeler için isteniyor. Bayram ve resmi tatil günlerinde mekân kapalı olduğu gibi vakıf zaman zaman tek günlük kapanışları da duyuruyor, bu yüzden gitmeden önce vakfın duyurular bölümüne göz atmak işinizi kolaylaştırır.
İçeride Neler Var?
Mekân, Hrant Dink'in anlatıları eşliğinde gezilen tematik odalardan oluşuyor. Agos odası, Adalet Arayışı Odası ve Atlantis Uygarlığı odası bunların arasında; bir koridor ve çok amaçlı bir etkinlik alanı da ziyaret rotasına dahil. Toplamda yaklaşık 60 video, yüzlerce fotoğraf ve Agos'un 2007'ye kadarki arşivi sunuluyor.
Hrant Dink'in Çalışma Odası
Hrant Dink'in çalışma odası 19 Ocak 2007'deki haliyle korunuyor. Mobilyaların ve kitapların yanında duvarlarda resimler, fotoğraflar ve süs eşyaları var. Vakıf, Ermeni kültürü ve tarihine bu odadaki nesneler üzerinden yaklaşan ayrı bir atölye de düzenliyor.
Sarkis'in "Tuz ve Işık" Yerleştirmesi
Sanatçı Sarkis'in acılardan pırlanta yaratmayı esas alan "Tuz ve Işık" yerleştirmesi, mekânın kalıcı eserlerinden biri. Almanyalı sanatçılar Horst Hoheisel ve Andreas Knitz'in "Büyükelçilik Kurma Projesi" de kalıcı eserler arasında yer alıyor. Sarkis'in "Çocukların Yağmur Çağrısı" adlı eserine ise Nisan 2025'teki anma haftasında çocuklar ve gençler gökkuşağı renklerinde parmak izi bırakmaya davet edildi.
Sesli Rehber ve Diller
Videolar, girişte verilen sesli rehber cihazlarıyla Türkçe, İngilizce ve Ermenice izlenebiliyor; mekân 2019'da üç dilli olarak açıldı. Ziyaretçi yorumlarında içeriğin tamamının İngilizceye çevrildiği de belirtiliyor.
Ziyaret Planı ve Pratik İpuçları
- Süre ayırın: Çoğu ziyaretçi için yarım saat ile bir saat arası yeterli oluyor. Videoları sonuna kadar izleyip metinleri okumak isterseniz daha uzun sürer.
- Kapanıştan önce girin: Hafta içi 17:00'de, hafta sonu 18:00'de kapandığı için hafta içi en geç 16:00'da, hafta sonu 17:00'de içeride olmaya çalışın.
- Duygusal yoğunluğa hazır olun: İçerik cinayete giden süreci ve sonrasını da anlatıyor. Bazı ziyaretçiler odalar arasında ara vermek istediğini ve mekânı duygusal olarak ağır bulduğunu anlatıyor.
- Fotoğraf ve kayıt: Telefon veya kamerayla görüntü almadan önce mekândaki ekibe sorun.
- Çocuklarla ziyaret: Mekân, cinayeti ve yargı sürecini de ele aldığı için küçük çocuklarla gitmeden önce içeriğe göz atmak isteyebilirsiniz. Vakfın atölyeleri 15-24 yaş grubuna yönelik.
- Anma günleri: 19 Ocak'ta Sebat Apartmanı'nın önünde anma düzenleniyor ve 2007'den beri her yıl binlerce kişi bir araya geliyor. Nisan ayında ise açılış yıldönümüne denk gelen anma haftası etkinlikleri yapılıyor; bu günlerde bina çevresi kalabalık olabilir.
Rehberli Tur ve Atölyeler
Yüz yüze rehberli tur yaklaşık 1 saat sürüyor, katılımcı sayısı 10 kişi ile sınırlı ve tur dili Türkçe. Katılmak için vakfın sayfasından günü seçip kayıt formunu doldurmanız gerekiyor; turun ardından videoları sesli rehber cihazlarıyla kendi hızınızda izlemeye devam edebilirsiniz. 2025 anma haftası programında bir İngilizce tur de yer almıştı, ancak düzenli bir İngilizce tur takvimi resmi sayfada belirtilmiyor.
Atölyeler ayrı bir program. "23,5'ta Etkileşim Haritası Eşliğinde Rehberli Tur" atölyesi yaklaşık 2 saat sürüyor, 12-15 kişiyle sınırlı ve 15-24 yaş grubuna hitap ediyor. "Hrant Dink'in Çalışma Odasından Ermeni Kültürü ve Tarihine Bir Bakış" atölyesi de yaklaşık 2 saat; yüz yüze oturumda 8, çevrimiçi (Zoom) oturumda 10 kişilik kontenjan var. Okul, üniversite kulübü ve kurum talepleri için vakıf e-posta ile iletişim kuruyor.
Ziyaretten Önce Bağlam: Sebat Apartmanı, Agos ve Hrant Dink
Sebat Apartmanı, 1920'lerin ortasında mimar Rafael Alguadiş tarafından tasarlanıp inşa edildi. Hrant Dink ve bir grup arkadaşı 1996'da Agos gazetesini kurdu; gazete 1999'da ofisini bu apartmana taşıdı. Hrant Dink, 19 Ocak 2007'de Sebat Apartmanı'nın önünde öldürüldü ve bina o günden sonra toplumsal bellekte özel bir yer edindi.
Agos ve Hrant Dink Vakfı 2015'te apartmandan taşındıktan sonra binayı bir hafıza mekânına dönüştürme kararı alındı. Yaklaşık dört yıl süren hazırlığın ardından mekân 23 Nisan 2019'da ön açılışını yaptı, 17 Haziran 2019'da ziyaretçilere açıldı. Adını, Hrant Dink'in 23 Nisan 1996'da Agos'ta yayımlanan "23,5 Nisan" başlıklı köşe yazısından alıyor. Mekân 2023'te Kenneth Hudson Kurumsal Cesaret ve Doğruluk Ödülü'nü, 2024'te The Best in Heritage İlham Veren Proje Ödülü'nü kazandı.
Siyasi hafıza ekseninde benzer bir durak arıyorsanız Ankara'daki Ulucanlar Cezaevi Müzesi de eski bir cezaevini hafıza mekânına dönüştüren bir örnek.
