Saraybosna Umut Tüneli, Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna‘da gezilecek yerlerin başında yer alıyor. Bosna savaşını maneviyatını en iyi anlayabileceğiniz yerlerden biri olan bu tünel sayesinde binlarce halkın hayatı kurtulmuştu.

Bosna Savaşı sırasında Saraybosna, Yugoslavya askerleri tarafından kuşatma altına alınmış ve Sırpların Bosna Hersek savaşındaki tutumu, Bosna Hersek halkının aç kalmasına ve sağlıklarının bozulmasına neden olmuştu. İlaç ve gıda sıkıntısı çeken Saraybosna halkının bulunduğu topraklara ulaşım da oldukça tehlikeliydi.

saraybosna sirp isgali haritasi umut tuneliSaraybosna'da tünelin inşa edildiği yer sol alttaki havalimanının altı.

Umut Tüneli’nin İnşaat Çalışmaları

Havalimanı Birleşmiş Milletler’in kontrolü altında olsa da, Dobrinja ve Butmir bölgesindeki savunma hattı bölgedeki, orduyu da halkı da ayıran en ince hattı. Havalimanının her iki tarafında da Sırp askerler mevzilenmiş olduğundan düzlük bir yapıya sahip olan ve görüş açısı çok iyi olan havalimanını geçmek oldukça zordu. Bu geçişin zor olması zamanla yiyecek eksikliğini büyük bir problem haline getirmişti. Diğer tarafa geçmek isteyen her grup büyük kayıplar vererek geri dönebiliyordu, çünkü dağlardaki sniperlı askerlerin açık hedefi haline geliyorlardı.

Bu içerik ilginizi çekebilir

Uçaklar vasıtasıyla gelen yardımların Bosna Hersek halkına ulaştırılabilmesi ve insanların şehirden güvenli bir şekilde çıkabilmeleri için Bosna Hersek’in ilk Cumhurbaşkanı Aliya İzetbegoviç, arkadaşlarıyla birlikte tünelin yapılmasını organize etmişti. Kış mevsimi olması, tünel projesinin herkesten gizli tutulmaya çalışılması, fiziki güvenlik önlemleri, yeraltı suları, malzeme eksikliği, ağır uçakların oluşturduğu hareketler ve çökme korkusu, oksijen yetersizliği, kaynakların yetersizliğinden dolayı başta ışık olmak üzere birçok konudaki eksiklik, çıkan molozların akıbeti gibi çok zorlu bir süreçten geçmişlerdi.

saraybosna umut tuneli ekipmanlari 400x266
saraybosna umut tuneli fotograf galerisi 400x266

Binlerce İnsanı Kurtaran Tünel

Bu vahim durumun üstesinden gelebilmek için de 4 ay gibi bir sürede, günde 8 saat 3 vardiya halinde çalışarak Sırplardan gizli bir tünel kazılmıştı. Tünel, günümüzde hala kullanılan Saraybosna Uluslararası Havalimanı’nın altında geçiyordu. İki taraftan kazılarak ortada buluşulan 800 metre uzunluğundaki tünelde, ray ve vagon sistemi yardımıyla güvenli bölgelere geçiş sağlanması mümkün olabiliyordu. Günde yüzlerce insanın geçiş yaptığı bir yaşam tüneli haline gelmişti. Şehre yakıt aktarımı için borular, önceliği hastaneler için olmak üzere elektrik sağlanmıştı. Tüneli geçmek, yoğunluğa göre yarım saat de, 2 saat de sürebiliyordu. İki ucun haberleşmesini sağlayan bir telefon sistemi bile oluşturmuşlardı.

saraybosna umut yasam tuneli savas muzesi 400x266Saraybosna Yaşam Tüneli - Savaş Müzesi
saraybosna umut yasam tuneli tunel canlandirmasi 400x266Yaşam Tüneli Canlandırması

Kolar Ailesi’nin Evi

1 metre genişliğindeki 160 santim yüksekliğindeki bu Umut Tüneli / Yaşam Tüneli / Hayat Tüneli sayesinde binlerce kişi kurtarılmış. Savaş boyunca erzak, mühimmat taşınan tünelin kazılmasına olanak tanıyan ev Kolar Ailesi’ne ait, mermi ve bombalarla delik deşik olmuş bir ev. Kolar ailesi, çoğunlukla kendi imkanlarıyla bu tarihi anıyı yaşatmak için binanın müzeye dönüştürülmesini sağlamış. Tüneli kazmak için kullanılan alet edevatlar, yük taşımak için kullanılan yük arabaları ve Başka Izetbegoviç’in taşındığı sandalye savaş müzesi adı altındaki odalarında sergileniyor.

saraybosna umut tuneli gezi rehberi 400x266
saraybosna umut tuneli kolar ailesi 400x266Umut tünelinin bir ucu olan Kolar ailesine ait ev

Maneviyatı Yüksek Bir Savaş Müzesi

Savaştan sonra tünel bakımsızlıktan kullanılamayacak noktaya gelmiş. Su baskınlarından dolayı olan çürümelerle parçalanan tünel zaman içinde kaybolmuş. Bugün gezilen kısmı kurtarılabilen kısmı. Hayatlarını kaybedenleri, savaşı unutturmamak adına Kolar ailesi ellerinden geleni yapmış. Müzeye girdiğinizde önce tünelin tarihini anlatan birkaç dakikalık bir video odasına giriyorsunuz. Bu videoyu izleyin mutlaka. Neyi gezdiğiniz öğrenirsiniz. Aynı zamanda o dönemlerde çekilmiş bir fotoğraf galerisini de gezdikten sonra savaş müzesine ve tüneline geçiyorsunuz. Tünelin Dobrinja tarafı da havalimanının diğer tarafındaki evlerinin arasına çıkıyor. O tünelin ağzı kapatılmış, ama içine giremeseniz bile manevi açıdan görülebilecek değerde.

saraybosna umut tuneli gezilecek yerlerSaraybosna Gezilecek Yerler - Umut Tüneli

Saraybosna Umut Tüneli giriş ücreti ve ziyaret saatleri nelerdir?

Umut Tüneli ziyaret saatleri yaz sezonunda 09:00 – 17:00, kış sezonunda 09:00 – 16:00 arasında. Yeişkinler 10KM, öğrenciler 5KM vererek, 6 yaşı altındaki çocuklar ücretsiz olarak giriş yapabiliyorlar. Kredi kartı veya Euro ile ödeme kabul etmediklerinden yanınızda BAM taşımalısınız.

Saraybosna Umut Tüneli nerede ve nasıl gidilir?

Saraybosna Yaşam Tüneli, şehir merkezinden biraz uzakta, Saraybosna Uluslararası Havalimanı’nın çok yakınında yer alıyor. Saraybosna merkezden Saraybosna Umut Tüneli’ne ulaşmak için aktarmalı tramvay ve otobüs araçlarını kullanmanız gerekiyor. Şehir merkezinden, mesela Skenderija Terminus durağından 6 numaralı Ilidža tramvay hattına binmeli, Ilidža terminal’den 32a hattına binerek Donji Kotorac Okretnica durağında inmelisiniz. Sonrasında havaalanına paralel bir şekilde yürüyerek tünele ulaşırsınız. Şehir merkezinden 1sa veya 1sa 15dk’lık bir süre zarfında tünele ulaşabilirsiniz.

Özel aracınızla gidiyorsanız tünelin yakınlarında ücretli park alanları var. 2KM karşılığında aracınızı gün boyu park^edebilirsiniz, ama tabii ki müzeyi/tüneli gezmek için maksimum 2 saat zaman ayırmanız yeterli.

Video