Sultanahmet Meydanı’nın bulunduğu yer, Bizans döneminde hipodromdu. Grekçe hippo (at) ve dromos (yarış pisti) kelimelerinden türemiş hipodrom kelimesi. İstanbul’un en eski Bizans yapılarından olan bu hipodromda atlı araba yarışı etkinliklerinin düzenlendiği, akrobasi ve dans gösterilerinin, hayvan dövüşlerinin ve şövalyeler arasında mızrak dövüşlerinin yapıldığı yerdi.

İmparatorların paralarını saçtığı, halkının imparatorlarının sadece bu etkinliklerde gördüğü, eğlencelere konu olan bu tarihi hipodromun ortasında, hipodromu ikiye bölen, Spina adında bir alan vardı. Her bir araba 4 atlıdan oluşacak şekilde, iki tekerlekli arabaları çekerdi ve Spina etrafında 7 tur döndükten sonra birinci belirlenirdi. Bugün Sultanahmet Meydanı‘nda gördüğümüz sütunlar, Spina’daki sütunlardır. Sütunlar, hipodromun bulunduğu dönemden kalan ender eserlerdendir.

bizans hipodromu konstantin istanbulAntoine Helbert'in hipodrom tasviri. Resimde, yarış anı betimlenmiş. Sağ taraftaki sütunlu yapı, İmparator'un Büyük Saray'dan gelerek yarışı izlediği yer. Atlıların döndüğü yerin ortasında ise Spina adındaki, sütunların bulunduğu alan. Sadece sütunlar değil, meşhur yarışçıların ve bazı hayvanların heykelleri de varmış Spina'da.

Bugün meydanda gördüğümüz sütunlar, bundan yüzyıllar önce işte bu denli heyecanlı yarışlara tanıklık ediyordu. İşte günümüzdeki Sultanahmet Meydanı’ndaki sütunlar hakkında bilgiler.

Obelisk

Anıt üçlüsünün ilk sırasında yer alan Obelisk, Mısır topraklarından getirilen sütunlar arasında. MÖ 1450’li yıllarda Mısır Firavunu III. Tutmosis için yapılmış, 390 yılında da oradan buraya getirilmiş, ama binbir zorlukla. Konstantinopolis’e getirildiğinde teknolojik yetersizlikten dolayı dikilememiş bile. Sonraki imparatorlar dikmiş anıtı. Halk arasında Dikilitaş, Theodosius Dikilitaşı gibi tabirlerle de biliniyor. Dikilitaş’ın dört yüzünde de hiyeroglifler bulunuyor. Anıtı taşırken ya kırdıklarından ya da yükü hafifletmek istediklerinden, obeliskin alt tarafında hiyeroglif yarıdan başlıyor ve bu gördüğünüz sütunun, orijinal sütuna göre üçte ikilik kısmı olduğu söyleniyor.

istanbul sultanahmet obelisk sutunu 400x266Mısır sütununun Sultanahmet Meydanı'nda Yılanlı Sutun ile birlikte fotoğrafı.
istanbul sultanahmet obelisk sutunu kaidesi 400x266Sütunun kesilerek dikildiğinin kanıtı yarım hiyeroglifler.

Yılanlı Sütun

Meydanın ortasındaki sütunlardan biri Yılanlı Sütun veya Burmalı Sütun adındaki sütun. Sütunun burada bulunmasının amacı, kentin haşeratlardan korunması için. Sütun Yunanistan’ın antik dönemde Apollon’a ve Athena’ya ibadet etmek için inşa edilen Delfi Antik Kenti‘nden getirilmiş. Sütuna dikkat ettiğinizde birbirine dolanmış boğumlar görürsünüz. Bunlar üç piton yılanını tasvir ediyor. Sütunun orijinalinde 3 yılan başı bulunuyormuş ve kopmuşlar. Kopan yılan başı parçalarından biri Ayasofya’yı onaran Fossat tarafından bulunmuş ve günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzesi‘nde sergileniyor.

istanbul sultanahmet meydani yilanli sutun

Örme Sütun

Sultanahmet Meydanı’nın güneybatı noktasındaki sütun, Bizans döneminden kalma eserlerden biri. Aslında kim tarafından yaptırıldığı bilinmiyor, ancak üzerindeki yazılara göre Konstantin tarafından onarılmış. Onarımı yaptırdığı için de bu 32 metre yüksekliğindeki sütun, Konstantin Sütunu olarak da adlandırılıyor. Önceleri sütun üzerinde bronz levhalar varmış, ama Haçlı seferi sırasında yağmalanan İstanbul’da bu bronz levhalar da götürülmüş.

istanbul sultanahmet meydani orme sutun 400x266
istanbul sultanahmet meydani orme sutun kaidesi 400x266

1453 yılında Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesinden sonra hipodrom, at meydanı olarak anılmaya başlanmış. Sonrasında gelişen imar faaliyetleri neticesinde hipodroma ait taşlar ve mermerler çevredeki binaların inşasında kullanılmış. At yarışları için kullanılan bu geniş alan, Osmanlı ile birlikte saray şenlikleri, spor gösterileri ve saray düğünlerinin yapıldığı alan olarak kullanılmaya başlanmış.

Fetihten sonra hipodrom ve çevresine inşa edilen yapılardan çıkan molozlar, hipodroma doldurulmuş. 1555 yılında Haseki Hürrem Hamamı, 1609 yılında Sultanahmet Camii, 16. yüzyılda bugün  Türk ve İslam Eserleri Müzesi‘nin bulunduğu İbrahim Paşa Sarayı ve diğer saraylarla hipodrom sınırları ve zemin kaybolmaya başlamış. Sütunların çukurlarında meydanın, hipodrom zemininden 4-5 metre daha yüksekte olduğunu görebilirsiniz.

Sultanahmet Meydanı, İstanbul’un en popüler meydanı olduğundan her zaman çok kalabalık. Hafta içi tenha olur diye düşünürseniz gittiğinizde şaşkına dönersiniz. Yerli ve yabancı turistlerle, çevredeki otel ve pansiyonlarla eski görüntüsü kalmadı elbette. Tenha bir vakit arıyorsanız Sultanahmet Meydanı’nın, kış aylarını tercih etmelisiniz. Sultanahmet Meydanı’nda gezilecek yerler arasında, daha doğrusu turistlerin gezdiği tarihi yerler arasında Topkapı Sarayı, Ayasofya Müzesi, Sultanahmet Camii, Büyük Saray Mozaikleri Müzesi, Yerebatan Sarnıcı ve Türk İslam Eserleri Müzesi bulunuyor.

Bu makaleyi beğendiniz mi?

Sorularınız varsa aşağıdaki yorum bölümüne sorabilirsiniz. Bu tip gezilerimizi anlık takip etmek için bizi @rotasenin Instagram hesabından takip edin. Beğendiyseniz aşağıdaki sosyal mecralara tıklayın ve arkadaşlarınızı da bu makaleden haberdar edin.

  • Unable to communicate with Instagram.