Eyüp Sultan Mezarlığı Gezi Rehberi: Tarihi Yürüyüş Yolu ve Önemli Kabirler

Çoğu ziyaretçi, Pierre Loti Tepesi'ne çıkmak için teleferik kuyruğunda saatlerini harcarken, aslında hemen yanlarında duran açık hava müzesini kaçırıyor. Eyüp Sultan Camii'nin arka kapısından başlayıp tepeye kadar uzanan taş döşeli yol, sadece bir ulaşım rotası değil; Osmanlı'dan günümüze edebiyatçıların, paşaların ve manevi şahsiyetlerin ebedi istirahatgahıdır.

Eğer teleferik sırası beklemek istemiyorsanız veya İstanbul'un ruhunu hissetmek istiyorsanız, yönünüzü mezarlık yoluna çevirin. Bu rehberde, korkutucu değil huzur verici olarak bilinen bu yolda sizi nelerin beklediğini, kimlerin kabirlerini ziyaret edebileceğinizi ve bu dik yokuşu en rahat nasıl çıkacağınızı anlatıyoruz.

Neden Teleferik Yerine Mezarlık Yolunu Seçmelisiniz?

Bu yolu tercih etmek için tek sebep teleferik kuyruğundan kaçmak değil. Asıl sebep, Haliç manzarasını kademe kademe yükselerek izlemek ve İstanbul'un en mistik atmosferini deneyimlemektir.

• Zaman Tasarrufu: Yoğun günlerde teleferik sırası 45 dakikayı bulurken, bu yolu yürümek ortalama kondisyona sahip biri için sadece 15-20 dakika sürer.
• Fotoğraf Kareleri: Yol boyunca Haliç, selviler ve beyaz mermer taşların oluşturduğu kontrast, fotoğrafçılar için teleferik kabininden çok daha iyi açılar sunar.
• Manevi Atmosfer: Burası klasik anlamda ürkütücü bir mezarlık değildir. Günün her saati yaşayan, kedilerin dolaştığı, insanların dua ettiği aydınlık ve huzurlu bir geçiş yoludur.

Yürüyüş Rotası ve Zorluk Derecesi

Rotamız, Eyüp Sultan Camii'nin hemen arkasındaki çıkıştan başlar. Pierre Loti tabelalarını takip ettiğinizde sizi Arnavut kaldırımlı, hafif kıvrılarak yükselen bir yol karşılar.

Yolun eğimi yer yer dikleşse de, yaşlıların bile dinlene dinlene çıkabildiği bir parkurdur. Yol boyunca soluklanabileceğiniz banklar ve Haliç'e bakıp nefes alabileceğiniz doğal seyir terasları var. Yazın ortasında bile asırlık servi ağaçları doğal bir gölgelik oluşturduğu için güneş sizi çok rahatsız etmez.

Küçük Bir İpucu: Eğer çıkış gözünüzü korkutuyorsa, tepeye Pierre Loti Teleferik Hattı veya taksi ile çıkıp, dönüşte bu yoldan aşağı yürüyerek inmeyi tercih edebilirsiniz. İniş çok daha zahmetsizdir ve manzarayı sürekli karşınızda görürsünüz.

Yol Üzerindeki Önemli Kabirler: Kimler Yatıyor?

1. Manevi Kanaat Önderleri ve Alimler

Bu rota, özellikle manevi ziyaret amacıyla gelenler için bir hazine niteliğinde. Yokuşu tırmanırken sırasıyla şu önemli zatları ziyaret edebilirsiniz:

• Prof. Dr. Mahmud Esad Coşan & Mehmed Zahid Kotku: İskenderpaşa Cemaati'nin önde gelen isimlerinden olan bu iki zat yan yana yatmaktadır. Özellikle Cuma günleri ve kandil gecelerinde kabirleri başında yoğun bir ziyaretçi kalabalığı görürsünüz.
• Hüseyin Hilmi Işık Hazretleri: Saadet-i Ebediye kitabının müellifi olan İslam alimi, yolun en çok ziyaret edilen noktalarından biridir. Genellikle kabri başında Kur'an okuyan gruplara rastlarsınız.
• Mevlana Küçük Hüseyin Efendi: Nakşibendi büyüklerinden olan bu zatın kabri, manevi atmosferiyle dikkat çeker. Küçük lakabı tevazusundan gelir, ancak sevenleri nezdindeki makamı büyüktür.
• Hacı Osman Akfırat (Medineli): Uzun yıllar Medine'de yaşadıktan sonra İstanbul'a gelen ve manevi sohbetleriyle tanınan önemli bir alimdir.
• Zübeyir Gündüzalp: Risale-i Nur talebelerinin önde gelen ağabeylerinden biri olarak kabul edilir. Bediüzzaman Said Nursi'nin en yakın hizmetkarlarından biri olduğu için Nur talebeleri tarafından sıkça ziyaret edilir.

2. Edebiyat, Sanat ve Kültür İnsanları

Pierre Loti Tepesi sadece manzarasıyla değil, sanat dünyasından ağırladığı misafirleriyle de ünlüdür.

• Necip Fazıl Kısakürek: Türk şiirinin ve düşünce dünyasının en büyük isimlerinden Necip Fazıl'ın kabri, mezarlığın üst kısımlarına yakın, ana yolun biraz sağında kalır. Genellikle başında dua eden sevenlerini veya mezarına bırakılmış çiçekleri görerek yerini kolayca ayırt edebilirsiniz. Mezar taşındaki sadelik, onun Büyük Doğu fikriyatıyla tezat gibi görünse de manevi heybeti hissedilir.

• Adil Erdem Bayazıt: Yedi Güzel Adamdan biri, şair ve milletvekili. Türk edebiyatının zarif kalemlerinden biri olarak bu tarihi mezarlıkta ebedi uykusundadır.
• Zekai Dede & Neyzen Emin Dede: Klasik Türk Müziği ve Mevlevi ayinleri denince akla gelen bu iki büyük üstat da (Kudümzenbaşı ve Neyzen) sanatseverlerin selamlaması gereken isimlerdir.

3. Devlet Adamları ve Tarihi Şahsiyetler

Eyüp Sultan Mezarlığı, sadece alimlerin değil, devletin zirvesinde görev yapmış tarihi şahsiyetlerin de son durağıdır.

• Mareşal Fevzi Çakmak: Mustafa Kemal Atatürk'ten sonraki tek mareşal ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Genelkurmay Başkanı. Aile kabristanı, mezarlık yolunun (Piyer Loti Caddesi) hemen kenarında, demir parmaklıklarla çevrili ve oldukça görkemli bir konumdadır. Kurtuluş Savaşı tarihine ilgi duyanların mutlaka uğrayıp Fatiha okuduğu bir noktadır.

4. Tarihi Yapılar ve Gizemli Noktalar

Yürüyüş yolunu bir açık hava müzesine çeviren tarihi duraklar:

• Kaşgari Murtaza Efendi Camii ve Dergahı: Yokuşun ortasında, nefeslenmek için en güzel duraktır. Adını, Doğu Türkistan'dan (Kaşgar) gelip buraya yerleşen Murtaza Efendi'den alır. Tarihi dokusu bozulmamış nadir yapılardandır.
• Cellat Mezarları (Karyağdı Ali Baba Tekkesi Yanı): Burası belki de mezarlığın en ilginç detayıdır. Osmanlı döneminde hayat sonlandıran cellatların, halkın arasına karışmaması ve mezarlarının bilinmemesi istenirdi. Bu yüzden mezar taşlarına isim yazılmazdı. Karyağdı Ali Baba Tekkesi civarında, üzerinde yazı olmayan, sadece dikdörtgen blok şeklindeki taşlara dikkat edin; onlar tarihin sessiz tanıkları olan cellat mezarlarıdır.

• Kanuni Sultan Süleyman Çeşmesi: Yürüyüş yolunda susuzluğunuzu giderebileceğiniz veya sadece estetiğini inceleyebileceğiniz, Osmanlı su mimarisinin zarif bir örneğidir.

Mezar Taşlarındaki Sembollerin Dili

Yürüyüşünüzü bir kültür turuna dönüştürmek isterseniz, taşların başlıklarına dikkat edin. Eyüp Mezarlığı, Osmanlı mezar taşı sanatının en güzel örneklerini barındırır:

• Sarıklı Taşlar: Genellikle ulema, din adamı veya tarikat ehli kişilere aittir.
• Fesli Taşlar: Osmanlı'nın modernleşme dönemindeki devlet memurlarını veya bürokratları temsil eder.
• Kırık Gül Goncası: Bu sembolü gördüğünüzde hüzünlenebilirsiniz; çünkü evlenmeden veya genç yaşta vefat eden kadınları simgeler.

Ziyaretçiler İçin Güvenlik ve Tavsiyeler

Mezarlık içinden geçmek güvenli mi? sorusu sıkça soruluyor. Eyüp Sultan Mezarlığı, İstanbul'un en işlek ve yaşayan mezarlıklarından biridir.

• Gündüz Saatleri: Sabah namazından akşam hava kararana kadar yol sürekli hareketlidir. Yerli-yabancı turistler, tepeye çıkanlar, dua edenler eksik olmaz. Güvenle yürüyebilirsiniz.
• Gece Saatleri: Yolun aydınlatması olsa da, hava karardıktan sonra tenhalaşır. Eğer yalnızsanız veya tedirgin oluyorsanız, akşam saatlerinde Pierre Loti Teleferik hattını veya taksi seçeneğini kullanmanız daha konforlu olabilir.
• Ayakkabı Seçimi: Yol tamamen taş döşeli olduğu için topuklu ayakkabı ile yürümek işkenceye dönüşebilir. Spor ayakkabı veya düz tabanlı bir ayakkabı tercih edin.

Bu tarihi yolu bitirip zirveye ulaştığınızda, yorgunluğunuzu Tarihi Kahve'de bir çay ile atabilir ve Haliç'e karşı İyi ki yürümüşüm diyebilirsiniz. Tepedeki atmosferin tadını daha iyi çıkarmak için Pierre Loti Tepesi Rehberi yazımızdan faydalanabilir veya mekanın ruhuna sinmiş olan Pierre Loti’nin Hikayesi’ne kulak verebilirsiniz.