Pierre Loti ve Aziyade’nin Hüzünlü Aşk Hikayesi: Tarihi Kahve'nin Sırrı

Çoğumuz Pierre Loti Tepesi’ne o meşhur Haliç manzarasında bir fotoğraf çektirmek veya kırmızı kareli örtülerin üzerinde demli bir çay içmek için çıkıyoruz. Teleferik kuyruğunu beklerken veya Pierre Loti Teleferik Rehberi yazımızdaki tüyolarla tepeye ulaştığınızda, aslında sadece turistik bir tesise değil, yüzyıllık hüzünlü bir aşk hikayesinin sahnesine adım atıyorsunuz.

O masada otururken hissettiğiniz huzur, belki de bu tepenin şahidi olduğu o büyük ayrılık hikayesinden mirastır. Peki, kimdir bu Pierre Loti? Ve bu tepeye neden bir Türk’ün değil de bir Fransız subayının adı verilmiştir? Gelin, kahvenizi yudumlarken sizi 19. yüzyıl İstanbul'una götürelim.

Julien Viaud’dan Pierre Loti’ye: Bir İstanbul Aşığı

Asıl adı Julien Viaud olan Pierre Loti, 1850 doğumlu bir Fransız deniz subayı ve yazardı. Ancak onu bizim için özel kılan, ruhunun derinliklerinde hissettiği Türk dostluğu ve İstanbul tutkusuydu.

Dünyayı gezen bir denizciyken yolu 1876’da Selanik ve ardından İstanbul’a düştü. O dönemde Eyüp sırtlarında, o zamanlar adı Rabia Kadın Kahvesi olan küçük, salaş bir ahşap kulübe vardı. Loti, resmi görevlerinden ve şehrin gürültüsünden kaçıp soluğu hep bu kahvede alırdı. Haliç’e saatlerce bakar, nargilesini içer ve bugün Aziyade olarak bildiğimiz romanının satırlarını burada kurgulardı. Kendini o kadar bizden biri gibi görüyordu ki, başında fesi, elinde tesbihiyle Eyüp sokaklarında bir İstanbul beyefendisi gibi dolaşırdı.

Yasak ve Hüzünlü Bir Aşk: Aziyade

Pierre Loti Tepesi’ne ruhunu veren asıl efsane, yazarın Aziyade (Hatice) adını verdiği Çerkes güzeli bir hareme olan aşkıdır.

Hikaye, Loti’nin Selanik’te bulunduğu yıllarda başlar ve İstanbul’da alevlenir. Ancak bu, imkansız bir aşktır. Çünkü Aziyade, varlıklı bir adamın haremindedir ve o dönemin şartlarında bir Fransız subayıyla görüşmesi ölümcül bir risktir. Buna rağmen ikili, Eyüp’teki bu tepede, gözlerden uzak gizlice buluşur. Haliç’in suları, onların sessiz konuşmalarına ve ayrılık korkularına şahitlik eder.

Loti, görevi gereği İstanbul’dan ayrılmak zorunda kaldığında, geride kalbi kırık bir kadın ve bir daha asla eskisi gibi olmayacak bir şehir bırakır. Yıllar sonra İstanbul’a döndüğünde ise en büyük korkusuyla yüzleşir: Aziyade, kahrından ve hasretinden genç yaşta vefat etmiştir.

Loti’nin bu acıyla sık sık mezarını ziyaret ettiği ve parmağında Aziyade’nin adının yazılı olduğu yüzüğü ölene kadar çıkarmadığı söylenir. Bugün o kahvede otururken hissettiğiniz o melankolik hava, belki de bu yarım kalmış hikayenin enerjisidir.

Rabia Kadın Kahvesi’nden Tarihi Kahve’ye

Bugün Tarihi Kahve olarak bildiğimiz yer, Loti'nin zamanında aslında bir tekkeler ve mezarlıklar bölgesinin dinlenme noktasıydı. Orijinal adı Rabia Kadın Kahvehanesi idi.

Loti burayı Dünyanın en güzel manzarasına sahip, sessizliğin ve huzurun merkezi olarak tanımlardı. O dönemde kahve, şimdiki gibi kalabalık değildi; sadece dervişlerin, yolcuların ve Loti gibi kaçış arayanların uğrak yeriydi. Zamanla yazarın şöhreti ve Türk davasına verdiği destek (Milli Mücadele döneminde Anadolu'yu destekleyen yazılar yazmıştır) sayesinde, halk burayı Pierre Loti'nin Kahvesi olarak anmaya başladı. Ve nihayetinde tepe, resmen onun adını aldı.

Günümüzde Tarihi Kahve Deneyimi

Eğer Eyüp Sultan Mezarlığı ve Yürüyüş Yolu üzerinden yürüyerek tepeye çıktıysanız, Loti’nin o dönemde hissettiği manevi atmosferi daha iyi anlamışsınızdır.

Kahveye girdiğinizde duvarlara dikkatli bakın. Pierre Loti’nin fesli fotoğraflarını, yazdığı mektupları ve eski İstanbul gravürlerini göreceksiniz. İçerideki ahşap doku, eski sobalar ve mermer masalar, sizi modern İstanbul’dan koparıp 19. yüzyıla götürmek için korunmuştur.

Küçük Bir Tavsiye: Buranın tadı, kalabalık pazar günlerinde değil; hafta içi sabahın erken saatlerinde, sis henüz Haliç’in üzerinden kalkmamışken çıkar. Tıpkı Loti’nin yaptığı gibi, bir köşeye çekilin ve sadece manzarayı izleyin. Tepedeki diğer mekan seçenekleri ve güncel fiyat bilgileri için Pierre Loti Gezilecek Yerler rehberimize de göz atabilirsiniz.