Fırtına Vadisi'ne gelip Zilkale'deki turist kalabalığına ve otopark krizine takılmak istemiyorsanız, rotanızı biraz daha yukarı çevirmeniz gerekiyor. Tatos Geçidi'nin hemen dibinde, sarp kayalıkların üzerine inşa edilen Kale-i Bala, Zilkale'nin kalabalığından uzakta bölgenin tarihini gerçekten hissedebileceğiniz ender köşelerden biri.
- Konum: Çamlıhemşin merkeze 40 km, Fırtına Deresi kaynağına yakın (Hisarcık / Kale Köyü mevkii)
- Yol Durumu: Çamlıhemşin'den sonra büyük oranda beton yol, ancak son kilometreler dar ve keskin virajlı
- Giriş Ücreti: Ücretsiz (resmi bir gişe veya turnike yok)
- Tesis: Kalenin etrafında kafe, tuvalet veya su alabileceğiniz bir işletme bulunmuyor
Kale-i Bala Nerede ve Nasıl Gidilir?
İnternetteki haritalarda ve resmi kaynaklarda kalenin konumu hakkında ciddi bir bilgi kirliliği var. Bazı kaynaklar Hisarcık Köyü derken, bazıları Kale Köyü (eski adıyla Yazlık) sınırlarında olduğunu söylüyor. Aslında her iki köy de birbirine çok yakın ve kale, Kaçkarlardan Anadolu'ya geçit veren Başhemşin bölgesinde yer alıyor.
Çamlıhemşin merkezden yola çıktığınızda, Fırtına Deresi'ni takip ederek güneye, Zilkale yönüne doğru ilerlemeniz gerek. Zilkale'yi geçtikten sonra Çat Vadisi yönüne devam edip Elevit veya Meydan yol ayrımından Kale Köyü'ne tırmanıyorsunuz. Yolun büyük bir kısmı beton, ancak rakım yükseldikçe zemin daralıyor ve keskin virajlar başlıyor. Altı alçak bir binek araçla buraya çıkmak oldukça zor; özellikle yağmurlu havalarda altı yüksek bir araç tercih etmek çok daha güvenli olacaktır.
Zilkale mi, Kale-i Bala mı?
Zamanınız kısıtlıysa ve ikisi arasında kararsız kaldıysanız, nasıl bir gezi aradığınıza bakmakta fayda var. Zilkale, vadinin daha aşağısında, ulaşımı oldukça kolay ve etrafında tesislerin bulunduğu popüler bir durak. Ancak bu popülerlik, özellikle yaz aylarında adım atacak yer kalmaması anlamına geliyor.
Kale-i Bala ise Zilkale'nin daha yüksek rakımlı ve izole bir ikizi gibi. Topografik yapısı, duvar işçiliği ve sarp bir kayalığın üzerine kurulma mantığı birebir aynı. Zilkale'nin dışarıdan mükemmel görünen ama içi fazlasıyla restore edilmiş kalabalık odalarında dolaşmak yerine, doğanın ele geçirmeye başladığı daha ham bir yapıyı incelemek istiyorsanız Kale-i Bala açık ara öne çıkıyor. Buradaki manzara, Fırtına Deresi'nin kaynağına hakim konumuyla çok daha vahşi ve bakir.
Kalenin Tarihi ve Mimari Özellikleri
Bugün ayakta kalan mimarinin büyük kısmı Orta Çağ'a ait. Kimi tarihçilere göre 6. yüzyılda temelleri atılan iç kale, 14. ve 15. yüzyıllarda bölgeden geçen Cenevizliler tarafından genişletilip onarılmış; topografya ve duvar işçiliği açısından aynı döneme ait olduğu düşünülen Zilkale'yle güçlü benzerlikler taşıyor.
Kalenin kuruluş amacı, Erzurum'dan çıkıp Tatos Geçidi üzerinden Rize ve Pazar kıyılarına inen tarihi kervan yolunun güvenliğini sağlamak. Dikdörtgen planlı yapının ortalama uzunluğu 70, genişliği ise 25 metre civarında. İçeriye adım attığınızda doğu duvarına bitişik, büyük ihtimalle sarnıç olarak kullanılmış tonozlu bir mekan dikkatinizi çekecek. Surların kalınlığı yer yer 1 metreyi buluyor, ancak zorlu Karadeniz iklimi ve geçen yüzyıllar dış surların önemli bir kısmını epey yıpratmış.
Ziyaret Öncesi Bilmeniz Gereken Pratik Detaylar
Burası, Zilkale gibi turizme tam anlamıyla entegre edilmiş bir lokasyon değil. Rize Valiliği tarafından zaman zaman restorasyon çalışmaları yapılıyor, bu yüzden bazı alanlarda iskeleler veya küçük çaplı çalışma alanlarıyla karşılaşma ihtimaliniz yüksek.
Yola çıkmadan önce dikkat etmeniz gereken birkaç kritik nokta var:
- Tesis Eksikliği: Yukarıda su alabileceğiniz bir bakkal veya oturup çay içebileceğiniz bir kafe yok. İhtiyaçlarınızı Çamlıhemşin merkezde veya yol üzerindeki son köylerde halletmelisiniz.
- Kıyafet ve Ayakkabı: Kalenin zemininde ve çevresinde oldukça kaygan otlar, çamur ve gevşek taşlar mevcut. Altı tutunan, bileği saran bir doğa yürüyüşü ayakkabısı şart.
- Değişken Hava Koşulları: Vadi tabanında hava güneşliyken, 40 km yukarıdaki kalede aniden bastıran yoğun bir sis ve rüzgarla karşılaşabilirsiniz. Yanınıza mutlaka rüzgar geçirmez hafif bir ceket alın.
Kale Duvarlarına Tırmanmadan Önce Güvenlik Uyarısı
Kaleye çıkan toprak yol bazı noktalarda dar ve manevra alanı bırakmıyor; art arda 2-3 araç girerse geri dönüş zorlaşabiliyor. Duvarların tepesine çıkan merdivenli bölümler ise korkuluksuz ve bakımsız. Yosunlu taşlar ciddi şekilde kayıyor; bu yüzden en üst noktaya çıkmayı riske atmadan, kalenin avlusundan ve alt duvarlarından da manzaranın tadını çıkarabilirsiniz.
