Gayret Gemi Müzesi ve Hızır Reis Denizaltı Müzesi

Gayret Gemi Müzesi

Türkiye’nin ilk gemi müzesi olarak hizmet veren Gayret Gemi Müzesi, Kore ve Vietnam savaşlarında önemli bir rol üstlenmiş, birçok tatbikatta kullanılmıştır.

1946 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde yapımı tamamlanan TCG Gayret adındaki gemi, yapıldığında USS Eversole olarak adlandırılmıştı.

Japonya’nın, Amerika Birleşik Devletleri’ne bağlı, Pasifik Okyanusu’nun kilit noktasında sayılan Midway Adası‘nı almak ve Amerika’nın uçak gemilerini yok etmek amacıyla başlattığı Midway Savaşı, Japonya’nın şifrelerinin çözülmesiyle Amerika lehine gelişmiştir.

Midway Savaşı sırasında hayatını kaybeden donanma pilotu Teğmen John Eversole‘ün adının verildiği USS Eversole, üretildikten sonra aynı yıl suya indirilmiş ve göreve başlatılmıştır.

TCG Akar akaryakıt gemisinden seyir haldeyken akaryakıt ikmali yapabilen ilk gemi olan Gayret Gemisi, bulunduğu görev süresince birçok savaşta görev almış, çeşitli harekâtlara katılmıştır.

Özellikle, katıldığı Kore Savaşı’nda gösterdiği başarılardan ötürü çeşitli ödüller almaya hak kazanmıştır. Bu başarılarından sonra ismine, mükemmel anlamına gelen excellent kelimesinin baş harfi olan E eklenir.

Gayret Gemi Toplari
Gayret Gemi Muzesi Gezisi

1973 yılında Türkiye’ye satılan ve Gayret-i Vataniye muhribine izafeten adının TCG Gayret olarak değiştirildiği gemi, teknolojik ömrünü tamamlayana kadar, yani 1995 yılındaki emekliliğine kadar görevde kalır.

Kültürel anlamda katkıda bulunmak adına Türkiye’nin ilk müze gemisi olarak, 1997 yılında İzmit Yelken Kulübü’nün yanında hizmete açılan gemi, müze içerisindeki askerler tarafından idare ediliyor. Müzeye giriş yaptığınızda yandaki gişeden bilet alarak gruplar halinde, bir asker rehberliğinde gezdiriliyor ziyaretçiler.

Gemide fotoğraf çekmek isterseniz ekstra ücret ödemeniz gerekli. Bu ücrete Hızırreis Denizaltısı’nda da fotoğraf çekme izni dahil.

Gayret Gemi Muzesi Rehberi
Gayret Gemi Muzesi Gezi Rehberi

TCG Gayret gemisinin komutan kamarası, makine dairesi, mutfağı ve çamaşırhanesi orijinal haliyle sergileniyor. Cansız mankenlerin yerleştirildiği odalar, dönemin durumunu canlandırabilmek adına yardımcı olmayı amaçlıyorlar.

TCG Gayret Gemisi, Pazartesi ve Salı günleri dışındaki tüm günler 09:00 – 17:30 saatleri arasında, Hızırreis Denizaltısı ile birlikte ziyaret edilebilir.

Hızır Reis Denizaltı Müzesi

Yüksek duruş ve vuruş gücüne sahip Hızırreis Denizaltısı, 21 yıl boyunca Türk Deniz Kuvvetleri’nde görev yapmıştır. 2004 yılına kadar görev yapan TCG Hızırreis, bu tarihten sonra müze gemi olarak İzmit’te sergilenmeye başlanır.

1950 yılında İngiltere’de inşa edilen ve USS Gudgeon adı verilen denizaltı, ilk olarak ABD için görev almış, 1983 yılından itibaren Türk Deniz Kuvvetleri’nde hizmetini sürdürmüştür.

Türk Deniz Kuvvetleri’ne hizmet vermeye başlamasıyla TCG Hızırreis adını alan denizaltısı adını, takma adı Hızır Reis olan ünlü Türk denizcisi Barbaros Hayrettin Paşa‘dan almıştır.

Gayret Gemi Müzesi‘ni de kapsayan biletinizi sağ tarafta bulunan gişeden alıyorsunuz. Fotoğraf çekmek için 12 TL ücret ödemeniz halinde, hem Hızırreis Müzesi’nde, hem de Gayret Gemi Müzesi’nde rahatlıkla çekim yapabilirsiniz.

Gruplar halinde, rehber asker eşliğinde gerçekleştirilen geziye başlamadan önce, gişenin yan tarafında bulunan Hızırreis Denizaltısı’na ait 1,5 ton ağırlığındaki pervaneler göze çarpıyor.

Kolostrofobisi olanlar için daraltıcı gelebilecek denizaltı gezisinde ziyaretçiler, savaş dönemindeki şartları yakından gözetleme imkânı buluyor. 95 metre uzunluğundaki savaş denizaltısının 80 mürettebatı olduğunu ve haftalar boyunca bu kadar insanın deniz altında nasıl kalabildiğini öğrenince hayret etmemek elde değil.

Üstelik 23 torpidosu bulunan denizaltı gemisinin ön tarafındaki 6 torpido yuvası bulunan bölümde askerlerin yattığı dar yatakları görünce şaşkınlığımız katlanıyor.

Hizirreis Denizaltisi Gezisi

Gezi sırasında öğrendiğimiz bazı ilginç bilgiler var. Denizaltındayken dışarısı görünmediği için ve sürekli denizaltında kalındığı için askerlerin gece gündüz ilişkileri tamamen yok oluyor.

Zamanın gece veya gündüz olduğunu öğrenmek, içerideki önceden zamanlanmış ışıkların rengine bakarak mümkün olabiliyor. Denizcilerin içme suyu ihtiyaçları her ne kadar stoklanan sulardan giderilse de, suların bitmesi durumunda bu ihtiyaçlarını deniz suyunu tatlı suya çevirerek gideriyorlar.

Yaklaşık yarım saatlik bir denizaltı gezisinde daracık yerlerde bulunmak sizi sıkmayacaksa mutlaka deneyimlemeniz gerekir.