Anadolu’nun batısında Selçuk ilçesi sınırlarında yer alan Efes Antik Kenti‘nin tarihi MÖ 6000 yıllarındaki Neolitik Çağ’a (Cilalı Taş Devri) kadar dayanıyor. Aynı zamanda, Antik Çağ’da İyonya denilen İzmir ve Ege şehirlerinin sahil şeridindeki 12 antik şehirden biridir Efes.

Attikalı bir kralın oğlu olan Androklos tarafından kurulmuştur. Kent merkezinin Ayasuluk olduğu dönemlerde 8. yüzyıldan itibaren Panayır Dağı ve etrafında başka yerleşim yerleri de kurulmuştur. MÖ 560’lı yıllarda Lidya Kralı Kroisos şehri fetheder. Sonrasında Perslerin ele geçirdiği Efes, MÖ 334 yılında Büyük İskender’in hakimiyeti altına girer. İskender’in ölümüyle birlikte MÖ 300’den itibaren Lysimakhos’un Krallığı’na dahil edilir, sonrasında Lysimakhos’un eşi II. Arsinoe’nin ismini alan şehir, Arsinoea olarak anılmaya başlanmış.

MÖ 133 yılında Bergama (Pergamon) Kralı III. Attalos öldüğünde, krallığı Roma halkına bırakır. Böylece Efes kenti, Asya Eyaleti’nin bir parçası olur. Fakat bu durumdan memnun olmayan halkın bir kısmı, VI. Mithridates’in başa geçmesine destek olur ve MÖ 88 yılında, eyalette yaşayan 80 bin Romalı, bir gecede öldürülür ve Efes yeniden vergi sistemine dahil edilir. MÖ 33 yılında Marcus Antonius ile eşi Mısır Kraliçesi Kleopatra, Octavianus’a yenilir. Bu galibiyetin üzerine Octavianus, Asya eyaletini yeniden düzenler ve Bergama yerine Efes’i başkent yapar. MS 2. yüzyılda en görkemli dönemini yaşayan Efes kenti, Roma İmparatoru Augustus zamanında, mermerden yapılmış anıtsal yapılarla donatılır..

Tarihin her köşesi konu olmuştur Efes’te. Ve Efes’in her köşesi bu tarihin izlerini taşımakta. Tarih kokan bu kenti gezmek oldukça keyifli. Geziniz yaz ayına denk geliyorsa, öğle saatlerinde, hem tepeden gelen, hem taşlardan yansıyan sıcaklık gezi keyfinizi kaçırabilir. Buna hazırlıklı olun ve kafanıza şapka, cildinize güneş kremini ihmal etmeyin. Civardaki kafelerin pahalı olması nedeniyle yanınızda su ve yiyecek bulundurmanızda fayda var.

Aracınızla geldiyseniz, otopark ücretli. Başka bir yere bırakma şansınız yok. Efes, her dönem yoğundur, otoparkı da öyle. Gişeleri geçip Efes Harabeleri‘nin alt kapısından giriş yaptıktan sonra, ağaçların arasındaki yol, sizi Panayır Dağı’nın yamacındaki Büyük Tiyatro’ya götürür.

Büyük Tiyatro

3 katlı sahne binası ve cavea alanındaki üç kademeli, 25 bin kişilik oturma alanı ile dünyanın en büyük izleyici kapasitesine sahip Efes Tiyatrosu, MS 2. yüzyılda tamamlanmış.

efes antik tiyatro giris
efes antik tiyatrosu

Helenistik döneme ait olan tiyatro, 41,65 metre uzunluğundaki ve 10,77 metre enindeki sahne binasıyla devasa boyutlardadır. Tiyatro altyapısı olarak dağ yamacının kullanıldığı tarihi yapıda gladyatör dövüşleri yapılır, toplantılar düzenlenir ve tiyatro gösterileri sergilenirdi.

Liman Caddesi

Efes Kenti, eskiden bir liman kentiydi. Liman caddesinin önündeki düzlüğün olduğu alanda bir koy bulunuyordu. Antik Çağ’lardan itibaren Kaystros Irmağı‘nın – şimdiki adıyla Küçük Menderes – ve Marnas Çayı‘nın sularıyla taşınan alüvyonlarla dolmuştu Efes kentinin önü. Alüvyonlar yer ettikçe deniz uzaklaşmaya ve Efes’te ticaret gerilemeye, küçülmeye başladı.

efes antik kenti tarihi limani gezisi
efes antik liman

Liman Caddesi, diğer bir ismiyle Arcadiane, tiyatro ve çevresini limana bağlayan en önemli caddedir. Eskiden 11 metre genişliğindeki ve 600 metre uzunluğundaki Liman Caddesi’nin diğer ucunda koy vardı. Tiyatro oyunları sergilenirken, izleyicilerin denizi de görmesi mümkündü. Kentin en uzun ve geniş caddesi olan Liman Caddesi‘nde, sütunlar ile birlikte kentin ileri gelenlerinin heykelleri sergilenmekteydi.

Mermer Caddesi

Antik Efes Tiyatrosu ve Celsus Kitaplığı arasında kalan Mermer Caddesi, yürümesi zevkli diğer bir caddedir. Caddeden kitaplığa doğru ilerlerken, sağ tarafta koruma altına alınan bir ayak izi kalıbı bulunuyor.

efes ask evi reklam panosu
efes anitsal yapilar

Bu ayak izi, Celsus Kitaplığı’nın karşısında bulunan ve aşk evi olarak adlandırılan mekâna yönlendirmeyi amaçlamıştır. Parası olan ve aşk isteyenleri yönlendiren bu tabela, tarihin ilk reklam panosudur.

Celsus Kitaplığı

Kuretler Caddesi ile Mermer Caddesi’nin kesiştiği köşede yer alan Celsus Kitaplığı, MS 135 yılında, Asya Konsülü Julius Aguila tarafından, 70 yaşında ölen babası Celsus Polemans için inşa edilmiş. Agulia, Celcus Kitaplığı’nın son halini göremeden hayatını kaybetmiştir. Bugün, Viyana Müzesi’nde sergilenen, fakat eskiden Celsus Kitaplığı’nın ön cephesinde yer alan dört kadın heykeli; Akıl, Kader, İlim ve Erdem öğelerini temsil ediyormuş. Döneminde yaşanan bir Goth saldırısı neticesinde alev alan kütüphanenin orta kısmı kitaplarla birlikte tamamen yanmış,

efes celsus kitapligi
efes antik kenti celsus kitapligi gezisi

Roma dönemi yapılarının en güzel eserlerinden biri olan Celsus Kitaplığı, parşömen üzerine yazılmış el yazmalı 14 bin kitaba sahipmiş ve bu kitaplar rulolar halinde, üç katlı olan yapının üst katlarında saklanmaktaymış. Kitaplık, kütüphanenin yanısıra mezar anıtı olarak da kullanılmıştır. Celsus ölünce, oğlu Celsus’un lahitinin çevresine bu anıtı yaptırmıştır.

Efes, sonu olmayan bir bilgi ve kültür hazinesi. Bilge Herakleitos’tan, rüya tabircisi Artemidoros’a, şair Calinos’tan, hekim Soranos’a kadar birçok ünlü kişi, Celsus Kitaplığı’ndaki yazıları okuyarak büyümüş, yetişmiş ve kendi alanlarında lider insanlar olmuşlardır.

Hadrianus Tapınağı

İmparator Hadrianus adına inşa ettirilen tapınak, Korinth düzenlidir ve frizlerinde Efes’in kuruluş efsanesi işlenmiştir. 20 YTL’nin arka yüzünde, Celsus Kitaplığı ile birlikte görünen yapı, Hadrianus Tapınağı’dır.

efes antik kenti hadrianus kapisi gezisi

Yamaç Evler

Bülbül Dağı’nın yamacında bulunan Yamaç Evler, Efes kentinin ileri gelenleri ve zenginlerinin yaşadıkları evlerdir. Yamaç Evler, başka bir kazı grubuna ait olduğu için giriş ücretli ve müzekart geçerli değil.

Kuretler Caddesi

Dikey ızgara planına uygun olarak yapılan Kuretler Caddesi, Celsus Kitaplığı’nın yanında bulunan Mermer Caddesi ile başlar. 210 metre uzunluğundaki ve 6,80 – 10 metre genişliğindeki caddenin paralelindeki dükkanlarda sanatçılar ve lokantacılar satış yaparlarmış. Altından kanalizasyon geçen ve önceleri taşıt trafiğine açık olan cadde, inşa edilen Herakles Kapısı ile trafiğe kapatılmış.

efes kuretler caddesi
efes antik kenti celsus kuretler caddesi

Domitianus Tapınağı

Efes’teki rekonstrüksiyonlara bakıldığında, şehirdeki en büyük yapı olduğu düşünülen Domitianus Tapınağı, İmparator Domitianus‘a adanmış, fakat anısının lanetlenmesinden sonra Flaviuslar ailesine devredilmiş. Hıristiyanlığın zaferiyle taşları sökülen yapıdan arda kalanlar ise Domitianus heykelinin baş ve kol kısımları.

Efes Harabeleri’nin üst girişinde camekan bir alandaki Efes maketi, ziyaretçilerin Efes’in dokusunu kavrayabilmesi için sergileniyor. Numaralar ve yer adları ile pekiştirilebilen yapıları canlandırmak bu maket ile daha kolay.

Efes Antik Kenti nerede ve nasıl gidilir?

Efes Antik Kenti’nin İzmir’e uzaklığı 70km. Aydın ile arasındaki mesafe ise 60km. Selçuk ilçesine doğru giderken yol boyunca Efes Antik Kenti’nin tabelalarını görürsünüz.

Efes Antik Kenti giriş ücreti ve ziyaret saatleri nelerdir?

Yaz döneminde 08:00 – 19:00 saatleri arasında 40TL karşılığında ziyaret edebileceğiniz Efes Antik Kenti’ne en az 2,5 – 3 saatinizi ayırmanız gerekir. Unutmayın, burada Müzekart geçerli. Efes ziyaretinizde Meryem Ana Kilisesi, Yedi Uyuyanlar, Selçuk Kalesi, İsa Bey Camii ve St. Jean Kilisesi‘ni de gezi planınıza dahil edebilirsiniz.

Bu makaleyi beğendiniz mi?

Sorularınız varsa yorum kısmına sorabilir, gezilerimizi @rotasenin Instagram hesabından takip edebilirsiniz. Beğendiyseniz aşağıdaki sosyal mecralara tıklayın ve arkadaşlarınızın da bu makaleden haberdar olmasını sağlayarak bize destek olun. Teşekkürler!