Anadolu’nun batısında Selçuk ilçesi sınırlarında yer alan ve Efes Harabeleri de denilen Efes Antik Kenti‘nin tarihi MÖ 6000 yıllarındaki Neolitik Çağ’a kadar dayanıyor. Aynı zamanda, Antik Çağ’da İyonya denilen İzmir ve Ege şehirlerinin sahil şeridindeki 12 antik şehirden de biri. Bu nedenle topraklarımızdaki önemli tarihi kentlerden.

Efes Antik Kenti’nin tarihi hakkında bilgi:

Attikalı bir kralın oğlu olan Androklos tarafından kurulmuş. Kent merkezinin Ayasuluk olduğu dönemlerde 8. yüzyıldan itibaren Panayır Dağı ve etrafında başka yerleşim yerleri de kurulmuş. MÖ 560’lı yıllarda Lidya Kralı Kroisos şehri fethetmiş. Sonrasında Perslerin ele geçirdiği Efes, MÖ 334 yılında Büyük İskender’in hakimiyeti altına girmiş. İskender’in ölümüyle birlikte MÖ 300’den itibaren Lysimakhos’un krallığına dahil edilmiş, sonrasında Lysimakhos’un eşi II. Arsinoe’nin ismini alan şehir, Arsinoea olarak anılmaya başlanmış.

MÖ 133 yılında Bergama (Pergamon) Kralı III. Attalos öldüğünde, krallığı Roma halkına bırakmış. Böylece Efes kenti, Asya Eyaleti’nin bir parçası olmuş. Fakat bu durumdan memnun olmayan halkın bir kısmı, VI. Mithridates’in başa geçmesine destek sağlamış ve MÖ 88 yılında, eyalette yaşayan 80 bin Romalı bir gecede öldürülerek Efes yeniden vergi sistemine dahil edilmiş. MÖ 33 yılında Marcus Antonius ile eşi Mısır Kraliçesi Kleopatra, Octavianus’a yenilmiş. Bu galibiyetin üzerine Octavianus, Asya eyaletini yeniden düzenlemiş ve Bergama yerine Efes’i başkent yapmış. MS 2. yüzyılda en görkemli dönemini yaşayan Efes kenti, Roma İmparatoru Augustus zamanında, mermerden yapılmış anıtsal yapılarla donatılmış.

efes antik kenti celsus kitapligi kutuphanesiİzmir'de gezilecek ve görülecek yerlerin başına gelen Efes Antik Kenti Harabeleri

Dünyanın 7 harikasından biri olan Artemis Tapınağı’nın evi olan Efes, tarihin ticaret merkezi, hatta dini olarak Hıristiyanlık’ın Hac merkezi olarak görülüyor. Bunun altında yatan en önemli sebep Aziz Paul’un ve Aziz John ile Bakire Meryem’in bu yerlerde bulunmuş olması ve Azizlerin İncil’e katkılarının buradan olması.

Büyük Tiyatro

Efes Antik Kenti gezilecek yerleri ve bölümleri olarak büyük bir yer. Bunlardan en önemlisi 3 katlı sahne binası ve cavea alanındaki üç kademeli, 25 bin kişilik oturma alanı ile dünyanın en büyük izleyici kapasitesine sahip Efes Tiyatrosu. Bu tiyatro MS 2. yüzyılda tamamlanmış.

efes antik kenti tiyatrosu 400x266
efes antik kenti amfitiyatrosu 400x266

Helenistik döneme ait olan tiyatro, 41,65 metre uzunluğundaki ve 10,77 metre enindeki sahne binasıyla devasa boyutlardaymış. Tiyatro altyapısı olarak dağ yamacının kullanıldığı tarihi yapıda gladyatör dövüşleri yapılır, toplantılar düzenlenir ve tiyatro gösterileri sergilenirmiş.

Liman Caddesi

Efes Kenti, eskiden bir liman kentiydi. Liman caddesinin önündeki düzlüğün olduğu alanda bir koy bulunuyormuş. Antik Çağ’lardan itibaren Kaystros Irmağı‘nın – şimdiki adıyla Küçük Menderes – ve Marnas Çayı‘nın sularıyla taşınan alüvyonlarla dolmuş Efes kentinin önü. Alüvyonlar yer ettikçe deniz uzaklaşmaya ve Efes’te ticaret gerilemeye, küçülmeye başlamış.

efes antik kenti liman caddesi

Liman Caddesi, diğer bir ismiyle Arcadiane, tiyatro ve çevresini limana bağlayan en önemli cadde. Eskiden 11 metre genişliğindeki ve 600 metre uzunluğundaki Liman Caddesi’nin diğer ucunda koy vardı. Tiyatro oyunları sergilenirken, izleyicilerin denizi de görmesi mümkündü. Kentin en uzun ve geniş caddesi olan Liman Caddesi’nde, sütunlar ile birlikte kentin ileri gelenlerinin heykelleri sergileniyordu. Günümüzde bu caddenin büyük bir kısmına erişim izni verilmiyor. Ama burası birkaç yıl sonra Efes Antik Liman Canlandırma Projesi adında Antik Kanal Projesi hayata geçecek gibi görünüyor.

Agora

Mermer Caddesi’nin yan tarafındaki büyük harabe antik kentin Agora’sı. Buradaki agora sütunları arihe dayanamamış ve yerle bir olmuş. Dönemin ticari pazar yeri ve toplanma alanı olan agora, antik limanın yanıbaşında, kare şeklinde ve çok hareketli bir yermiş.

efes antik kenti agora kalintilari 400x266
efes antik kenti restorasyon 400x266

Mermer Caddesi

Antik Efes Tiyatrosu ve Celsus Kitaplığı arasında kalan Mermer Caddesi, yürümesi zevkli diğer bir caddedir. Caddeden kitaplığa doğru ilerlerken, sağ tarafta koruma altına alınan bir ayak izi kalıbı bulunuyor.

efes ask evi reklam panosu 400x266
efes antik kenti celsus kitapligi gezi 400x266

Bu ayak izi, Celsus Kitaplığı’nın karşısında bulunan ve aşk evi olarak adlandırılan mekâna yönlendirmek amaçlanmış. Parası olan ve aşk isteyenleri yönlendiren bu tabela, tarihin ilk reklam panosu. Aşk evi dediysek daha anlaşılır bir tabirle genel ev.

Efes Antik Kenti’nin tuvatleri de görülmeye değer. Görülmeye değer diyoruz, çünkü tuvaletler antik. Eskiden kadın erkek karışık yanyana bir sohbet ortamında yapılırmış tuvaletler. Bu tuvalet deliklerinin altından akan su, tuvaletleri nehre ya da denize götürürmüş. Tuvaleti yapan kişinin önündeki başka bir oluktan akan su ile de ilgili yerlerini temizlerlermiş.

Celsus Kitaplığı

Kuretler Caddesi ile Mermer Caddesi’nin kesiştiği köşede yer alan Celsus Kitaplığı, MS 135 yılında, Asya Konsülü Julius Aguila tarafından, 70 yaşında ölen babası Celsus Polemans için inşa edilmiş.

Agulia, Celcus Kitaplığı’nın son halini göremeden hayatını kaybetmiş. Bugün, Viyana Müzesi’nde sergilenen, fakat eskiden Celsus Kitaplığı’nın ön cephesinde yer alan dört kadın heykeli; Akıl, Kader, İlim ve Erdem öğelerini temsil ediyormuş. Döneminde yaşanan bir Goth saldırısı neticesinde alev alan kütüphanenin orta kısmı kitaplarla birlikte tamamen yanmış,

efes celsus kitapligi 400x266
efes antik kenti celsus kitapligi gezisi 400x266

Roma dönemi yapılarının en güzel eserlerinden biri olan Celsus Kitaplığı, parşömen üzerine yazılmış el yazmalı 14 bin kitaba sahipmiş ve bu kitaplar rulolar halinde, üç katlı olan yapının üst katlarında saklanıyormuş. Kitaplık, kütüphanenin yanısıra mezar anıtı olarak da kullanılmış. Celsus ölünce, oğlu Celsus’un lahitinin çevresine bu anıtı yaptırmış.

Hadrianus Tapınağı

İmparator Hadrianus adına inşa ettirilen tapınak, Korinth düzenli ve frizlerinde Efes’in kuruluş efsanesi işlenmiş. Hatırlar mısınız, 20 YTL’nin arka yüzünde, Celsus Kitaplığı ile birlikte görünen yapı, Hadrianus Tapınağı’ydı.

efes antik kenti hadrianus kapisi gezisi 400x266
efes antik kenti tarihi tapinaklari 400x266

Yamaç Evler

Bülbül Dağı’nın yamacında bulunan Yamaç Evler, Efes kentinin ileri gelenleri ve zenginlerinin yaşadıkları evler. Evler lüks evler desek yanılmış olmayız. Her evin kendi avlusu ve alttan ısıtmalı sistemleri varmış. Yamaç Evler, başka bir kazı grubuna ait olduğu için giriş ücretli. Efes Antik Kenti Yamaç Evler giriş ücreti 20TL ve Müzekart geçerli değil. Yamaç evler karşımıza Teras Evler, İngilizce olarak Terrace House olarak da çıkabiliyor.

efes antik kenti yamac evleri girisiEfes'te lüks yaşamın kalbi Yamaç Evler'in üzerine kaplı ve içeri giriş bu kapıdan, ücretli olarak sağlanıyor.

Kuretler Caddesi

Dikey ızgara planına uygun olarak yapılan Kuretler Caddesi, Celsus Kitaplığı’nın yanında bulunan Mermer Caddesi ile başlar. 210 metre uzunluğundaki ve 6,80 – 10 metre genişliğindeki caddenin paralelindeki dükkanlarda sanatçılar ve lokantacılar satış yaparlarmış. Altından kanalizasyon geçen ve önceleri taşıt trafiğine açık olan cadde, inşa edilen Herakles Kapısı ile trafiğe kapatılmış.

efes antik kenti cadde fotograflari 400x266
efes antik kenti kuretler caddesi yolu 400x266Efes Antik Kenti Kuretler Caddesi

Domitianus Tapınağı

Efes’teki rekonstrüksiyonlara bakıldığında, şehirdeki en büyük yapı olduğu düşünülen Domitianus Tapınağı, İmparator Domitianus‘a adanmış, fakat anısının lanetlenmesinden sonra Flaviuslar ailesine devredilmiş. Hıristiyanlığın zaferiyle taşları sökülen yapıdan arda kalanlar ise Domitianus heykelinin baş ve kol kısımları.

Adam Nemeth adındaki bir Macar 3D sanatçısı, Efes Antik Kenti’ni harita, plan ve krokilerle 3D ortama aktarmış ve bizim gibi izleyicilere sunmuş. Yaptığı çalışmalarda Efes’in eski halinin nasıl göründüğünü verilere dayandırarak tasarlamış. Şehrin 02 asır önceki halini görmek gerçekten heyecan verici.

efes antik kenti 3d simulasyonuEfes Antik Kenti'nin 3 boyutlu modellenmiş hali

Efes Antik Kenti giriş ücreti ve ziyaret saatleri nelerdir?

Antik kent giriş bileti fiyatı 60TL. Yaz döneminde 08:00 – 18:30, kış sezonunda 08:30 – 18:00 saatleri arasında, Pazartesi dahil haftanın her günü ziyaret edebilirsiniz. Efes Antik Kenti’ne en az 2 saatinizi ayırmanız gerekir. Unutmayın, burada Müzekart geçerli.

Efes Antik Kenti nerede ve nasıl gidilir?

İzmir gezilecek yerler arasında en popüler gezi noktası olan Efes Antik Kenti’ne ulaşım için önce Selçuk ilçesine varmalısınız. Selçuk ilçesine doğru giderken yol boyunca Efes Antik Kenti’nin tabelalarını görürsünüz. Antik kentin iki girişi var. Aracınızla geliyorsanız her iki girişte de aracınızı mecburen parkedebileceğiniz ve 10TL ücreti olan birer otopark bulunuyor.

Efes Antik Kenti ile İstanbul arası 540km (6sa 15dk), Ankara’ya uzaklığı 630km (7sa 40dk), İzmir merkeze uzaklığı 80km (1sa), Aydın merkeze 125km (2sa 15dk). Bodrum’dan 170km (2sa 30dk). Efes ziyaretinizde Efes MüzesiMeryem Ana Kilisesi, Yedi Uyuyanlar, Selçuk Kalesi, İsa Bey Camii ve St. Jean Kilisesi‘ni de gezi planınıza dahil edebilirsiniz.

Tarihin her köşesi konu olmuş Efes. Ve Efes’in her köşesi bu tarihin izlerini taşıyor. Tarih kokan bu kenti gezmek oldukça keyifli. Geziniz yaz ayına denk geliyorsa, öğle saatlerinde, hem tepeden gelen, hem taşlardan yansıyan sıcaklık gezi keyfinizi kaçırabilir. Buna hazırlıklı olun ve kafanıza şapka, cildinize güneş kremini ihmal etmeyin. Güneş gözlüğünüzü de alın. Yürüyüş ayakkabısı giymeniz şart değil, terlikle de gezilebilir. Civardaki kafelerin pahalı olması nedeniyle yanınızda su ve yiyecek bulundurmanızda fayda var. Tuvaletler ihtiyacınızı ise antik kente girmeden karşılayın.

Bu makaleyi beğendiniz mi?

Gezilerimizi @rotasenin Instagram hesabından takip edebilir, sorularınız varsa yorum kısmında sorabilirsiniz. Beğendiyseniz aşağıdaki sosyal mecralara tıklayın ve arkadaşlarınızı da bu makaleden haberdar edin. Teşekkürler!