Litvanya tarihinin en trajedi dolu noktalarından biri olan KGB Müzesi, 1992 yılında ziyarete açılmış. Bu müze, Litvanya’nın özgürlüğüne giden yolda ne zorluklarla karşılaştığını gösteriyor ziyaretçilerine.

Sovyet rejiminin işgalinden sonra, 1941 – 1991 yılları arasında bu rejime direnen birçok insan, Sovyet’in egemen olduğu birçok şehir gibi burada da oldukça ağır koşullar sağlayan bu hücrelerle tanışmak zorunda kalmış. Kendisini kabullenmek istemeyen halkın bir kısmı ise Sibirya’nın uzak noktalarına sürgüne gönderilmiş.

Sovyetler Birliği’nin Litvanya’yı terketmesinden sonra KGB’nin bıraktığı bu 50 yıllık acıyı herkes duysun diye hiçbir değişiklik yapmadan, 3 katlı bir müze olarak kullanıma açmış.

Müze içerisinde alt katta, KGB görevlilerinin odaları ve hapishane hücreleri bulunuyor. Diğer adı Jenosid Kurbanian Museum (Soykırım Kurbanları Müzesi) olan KGB Müzesi’nin alt katı, yüzbinlerce kişinin işkence gördüğü, sürgün edildiği, öldürüldüğü bir yer. Çok şey yaşanmış burada. 1958 yılından sonra sorgu odaları olarak isimlendirilen odalar, önceleri NKGBMGBKGB hapishaneleri diye geçiyormuş.

Tutuklanan mahkumların, bu küçük odalarda kıyafetleri çıkartılıp vücutları aranıyormuş. Üzerinde bulunan tüm düğmeler kesilip, kemer ve ayakkabı bağcıklarını da alarak, tam ön yüz ve yan yüz olacak şekilde fotoğrafları çekilerek parmak izleri alınıyormuş.

litvanya kgb muzesi arama odalari 400x266
litvanya kgb muzesi fotograf odasi 400x266

Sonraki oda görevlilerin ve gardiyanların odası. Odanın alarm sistemini aktive etme özelliği var. Aynı zamanda 1975 yılında alarm ile birlikte kurulan bir sistemle diğer ofislerle görüşebilme imkânı doğmuş.

litvanya kgb muzesi ofis odasi

Antanas Terleckas adlı bir tutuklunun çektirdiği fotoğrafı ve mahkum kartını aşağıda görebilirsiniz.

litvanya kgb muzesi ornek tutuklu karti

Sovyet rejimi sırasında tutulan belgelerin çoğu, KGB yöneticileri tarafından, yaptıklarını yok etmek için 1988 – 1991 yıllarında, ya yakılmış, ya hasar verilmiş, ya da Rusya’ya götürülmüştür. Kurtarılan çeşitli suç dosyaları ve KGB dokümanları Litvanya’nın özel arşivlerindedir.

litvanya kgb muzesi dokumanlar 400x266
litvanya kgb muzesi dokumanlari 400x266

Aşağıda gördüğünüz bu küçücük ve mobilyasız hücrede yaklaşık 20 insana kadar tutuklu kalırmış ve tutuklular, ışığın 24 saat açık olduğu bu odada kıyafetleri ile uyumak zorunda kalırlarmış. Nem ise her odanın temel sorunuymuş.

litvanya kgb muzesi mahkum odasi

Oldukça küçük hücrelerde kalan siyasi mahkumlar savaş zamanı ayda 1 defa banyo yapma hakkı varmış. Sonraları, banyo yapma hakları haftada bir olan tutuklular aynı anda banyo yapmak zorundalarmış. Görevlilerin suyu sıcağa ve soğuğa çevirmesi ise eğlence konusuymuş onlar için. Günde 1 defa tuvalete çıkma hakları da topluca gerçekleşmekteymiş.

litvanya kgb muzesi banyolar 400x266
litvanya kgb muzesi tuvaletler 400x266

Mahkumlar altı buz gibi su ile dolu havuz şeklindeki hücrenin ortasında bulunan demir çıkıntıda dayanabildikleri kadar dayanıp bitap düştükten sonra suya düşüyormuş. Bu hücrede uyumak imkansız. Zaten soğuk olan Litvanya’da, özel olarak yapılmış bu odalardan çıkarılan mahkum sıcak suya tabi tutularak işkence görüyormuş.

litvanya kgb muzesi soguk su hucresi

Öldürülmek istenen insan aklının alamayacağı işkencelere maruz kalıyor. Kimisi pres ile kimisi balta ile öldürülen insanların kaldığı odaların ise herbiri acı ile kaplanmış vaziyette.

litvanya kgb muzesi hucre koridoru 400x266
litvanya kgb muzesi hucre koridoru 2 400x266

Ses yalıtımı çok iyi yapılmış başka bir hücre. Mahkumların ağlamaları ve çığlıkları duyulmasın diye yapılan bu özel odada, mahkum görevlilere karşı direnirse, hareketsiz kalması için odada bulunan siyah renkli deli gömleğini giydirirlermiş.

litvanya kgb muzesi ses yalitimli hucre

Üst katlarda Sovyet rejiminin Litvanya üzerinde etkili olduğu dönemleri kronolojik bir sıraya göre anlatan metinler bulunuyor. Arkalarında, Sovyet rejiminin baskısına uğradığı günlerinden fotoğraflar ve kullanılan eşyalar sergileniyor.

litvanya kgb muzesi sovyet rejimi 400x266
litvanya kgb muzesi kiyafetler 400x266

Genel olarak fotoğraflar ve anlatımları şeklinde ilerliyor giriş katı ve o dönemde rejimin baskısını konu edinen karikatürleri de görmek mümkün.

litvanya kgb muzesi karikaturler 400x266
litvanya kgb muzesi iletisim teknolojileri 400x266

Koleksiyon yönünden mükemmel bir arşivi olan KGB Müzesi, ileri düzey iletişim teknolojilerinin de kullanıldığı bir döneme denk gelmekte.

litvanya kgb muzesi ozel esyalar 400x266
litvanya kgb muzesi ozel esyalar 2 400x266

Binanın bahçesinde ise iki adet anıt yer alıyor. Bunlardan biri Sibirya’ya sürgün edilen insanların anısına dikilmiş bir anıt. Diğeri ise Litvanya’nın çeşitli noktalarından getirilen taşların üstüste konmasıyla oluşturulan bir anıttır.

Mutlaka görülmesi ve yaşanması gereken bir müzedir KGB Müzesi. Hayatınızı yeniden sorgulamanızı sağlar.

Bu makaleyi beğendiniz mi?

Gezilerimizi @rotasenin Instagram hesabından takip edebilir, sorularınız varsa yorum kısmına sorabilirsiniz. Beğendiyseniz aşağıdaki sosyal mecralara tıklayın ve arkadaşlarınızı da bu makaleden haberdar edin. Teşekkürler!